دبستان دخترانه زینبیه ب
دبستان دخترانه زینبیه شیفت ب
 
 
 
 
 

پنجشنبه سی و یکم شهریور 1390

چگونه و کجا مطالعه کنیم؟

چگونه و کجا مطالعه کنیم؟

 

یکی از نخستین پرسش‌های پیش روی جوان مشتاق مطالعه، روش صحیح مطالعه و چگونه کتاب خواندن است که پاسخ درست به آن می‌‌تواند در ایجاد انگیزه و میزان یادگیری آنها تاثیر بسزایی داشته باشد. بسیاری از مردم به دلیل به‌کار نگرفتن روش صحیح مطالعه، معمولاً خیلی زود از مطالعه خسته می‌شوند و کتاب را رها می‌کنند و شاید مطالعه کتابی را به نیمه نرسانده، آن را کنار می‌گذارند.

رعایت نکردن شیوه درست مطالعه و همچنین یادداشت نکردن مطالب مهم کتاب، معمولاً خواننده را پس از مدتی از مطالعه کتاب‌های قطور و علمی، دلسرد و خسته می‌کند و در نتیجه آنها را از ادامه مطالعه باز می‌دارد. توصیه‌هایی که در زیر می‌آید نکاتی است که رعایت کردن آنها به زعم کارشناسان مطالعه، می‌‌تواند نقش موثری در مفید واقع شدن مطالعه داشته باشد.

مکان و شرایط مطالعه:

مکان و شرایط ذهنی از نکات مهم یک مطالعه مفید و خوب است و در میزان یادگیری، کارآمدی، مدت و طولانی شدن مطالعه تاثیر بسزایی دارد. کارشناسان و روانشناسان معتقدند یکی از مشکلات جوانان برای مطالعه بی‌توجهی به شرایط و فضای مطالعه است که اغلب موجب خستگی و کاهش انگیزه می‌شود. بهترین زمان مطالعه برای انسان، هنگام آرامش و داشتن رضایت است، زیرا داشتن دغدغه و نگرانی در هنگام مطالعه، نتایج مطلوبی برای انسان به همراه نخواهد داشت. مشغول بودن فکر و ذهن و خستگی روح و جسم، توان فرد را کاهش می‌دهد و در این حالت، مطالعه کتاب جز اتلاف وقت و بی‌حاصلی سودی ندارد.

منفعت مطالعه کتاب‌ها هنگامی حاصل می‌شود که انسان بدون خستگی و دغدغه و در فضایی مملو از آرامش، صمیمیت و رضایت، به مطالعه بپردازد. اتاق مطالعه را از نقاط آرام منزل و اداره انتخاب کنید  به طوری که از نور طبیعی کافی برخوردار باشد.

اتاق مطالعه باید از صداهای مزاحم بیرون دور باشد تا حواس خواننده به بیرون هدایت نشود. انتخاب اتاق مطالعه باید به گونه‌ای باشد که در حد امکان هنگام روز احتیاج به روشنایی غیرطبیعی نداشته باشد. سعی کنید هنگام شب از چراغ مطالعه استفاه نکنید زیرا چراغ مطالعه علاوه بر این که می‌تواند به چشم صدمه برساند، در خستگی زود هنگام چشم نیز تاثیر دارد. دمای اتاق مطالعه خود را همواره معتدل نگه‌دارید تا هرگز در هنگام مطالعه در اتاق احساس گرما و سرما نکنید.

زمان مطالعه:

زمان مطالعه برای افراد تفاوت می‌کند، برخی در سکوت شب و برخی نیز هنگام صبح را به عنوان زمان مطالعه انتخاب می‌کنند اما مطالعه هنگام صبح از هر زمان دیگر بهتر است. مطالعه کتاب را صبح زود شروع کنید زیرا ذهن انسان پس از چند ساعت استراحت و آرامش، بیش از هر زمان دیگر آماده یادگیری است.

وقتی که صبح زود را برای مطالعه انتخاب می‌کنید حتماً قبل از آن صبحانه صرف کنید زیرا گرسنگی در کاهش میزان یادگیری و فراگیری تاثیر زیادی دارد. پس از صرف غذا نیز بلافاصله شروع به  مطالعه کتاب نکنید و چند دقیقه بعد از غذا مطالعه را آغاز کنید.

ورزش و نرمش و حتی حمام گرفتن نیز پیش از مطالعه در میزان یادگیری موثر است. مطالعه صبحگاهان هنگامی مفید واقع می‌شود که فرد شب قبل را به خوبی استراحت کرده باشد و خسته و خواب آلود نباشد. برای مطالعه هر چه بهتر در هنگام صبح، سعی کنید شب را زودتر بخوابید تا بتوانید مطالعه مفیدی داشته باشید. خستگی، دستکم 50 درصدی از توانایی ذهنی و مغزی انسان را کاهش می‌دهد و مطالعه در چنین وضعیتی، یادآوری مطالب فراگرفته پیشین را نیز با اختلال رو‌به‌رو می‌کند.

میز و صندلی مناسب

میز و صندلی مناسب و درست نشستن یکی از مهم‌ترین شرایط مطالعه است که رعایت نکردن آن علاوه بر تاثیر نامطلوب در مطالعه مشکلات جسمانی را نیز در پی‌خواهد داشت. نداشتن میز و صندلی مناسب در هنگام مطالعه طولانی عوارض جسمانی متعددی دارد که به گفته‌ پزشکان، دردهای مفاصل، کمر و گردن از جمله آن است.

هنگام خرید میز و صندلی دقت کنید، صندلی باید به گونه‌ای باشد که زمان مطالعه پشت انسان کاملاً به صندلی چسبیده باشد. میز مطالعه نیز باید طوری انتخاب شود که خواننده هنگامی که دو دست خود را روی میز قرار می‌دهد، حداقل فاصله کتاب و چشمان کمتر از 40 سانتی‌متر نباشد.

فاصله صندلی خود را با میز مطالعه طوری تنظیم کنید که کمر و گردن شما خم نشود، هنگام مطالعه باید براساس شرایط فیزیکی متعادل نشست، به گونه‌ای که هیچ عضوی از بدن شما احساس ناراحتی نکند و اعضای بدن‌تان نسبت به میز و صندلی راست و مستقیم باشد. سعی کنید صندلی‌های دسته‌دار را برای مطالعه انتخاب کنید تا هنگام مطالعه بتوانید دست‌هایتان را روی آن قرار دهید و خستگی دست‌هایتان رفع شود.

میز و صندلی کودکان و بزرگسالان با هم تفاوت دارد، برای مطالعه مفید باید از میز و صندلی‌های مناسب این گروه استفاده کرد. میز و صندلی کودکان باید به تناسب قد آنها انتخاب شود به‌گونه‌ای که پاهای کودک هنگام تماس با زمین، زاویه 90 درجه تشکیل دهد.

صندلی‌هایی برای مطالعه انتخاب کنید که از هر لحاظ راحت باشد، در حد امکان از استفاده از صندلی‌های بدون پوشش ابر خودداری کنید تا در هنگام مطالعه هیچ یک از اعضای بدن شما احساس ناراحتی نکند. از خواندن کتاب به‌صورت خوابیده و درازکش خودداری کنید.

خواندن اطلاعات مندرج در صفحه اول

قبل از شروع مطالعه فصل‌های اصلی کتاب، ابتدا به دقت عنوان کتاب، نویسنده کتاب، موضوع مطالب، ناشر کتاب و سال انتشار را بخوانید. در مرحله بعد حتما فهرست مطالب کتاب را بخوانید زیرا این کار ضمن اینکه انسان را با موضوع مطالب کتاب آشنا می‌کند می‌تواند تصویر کاملی از محتوای کتاب بدست دهد خواندن مقدمه کتاب که می‌توان آن را حاوی خلاصه کتاب تلقی کرد هرگز از دست ندهید زیرا نویسنده در آن خلاصه موضوع مطالب را به منظور آشنایی هرچه بیشتر خواننده به نگارش درآورده که مطالعه آن ضروری است.

وسعت دید

یکی از عوامل کندخوانی، تلفظ کلمات و خواندن تک تک آنها حتی به‌صورت بی‌صدا است که باید از آن پرهیز شود. هنگام خواندن وسعت دید را می‌توان تا حد دیدن بیش از پنج کلمه در هر توقف گسترش داد. برای دیدن بیش از یک کلمه در هر بار باید از حرکت سر جلوگیری شود. بدین ترتیب تعداد توقف‌های یک خواننده در پاراگراف دو خط و نیمی به حدود پنج تا شش توقف کاهش می‌یابد.

یادداشت برداری و خلاصه نویسی

یادداشت برداری و خلاصه‌نویسی از مهم‌ترین شیوه‌های درست مطالعه کردن است زیرا این کار باعث می‌شود مطالب مهم کتاب همواره در دسترس باشد. خلاصه‌نویسی کمک می‌کند که افراد حجم زیاد مطالب یک کتاب را یادداشت کنند و با مراجعه به آن در مدت بسیار کوتاهی بخوانند و به خاطر بسپارند. بسیاری از مطالب کتاب‌هایی را که می‌خوانیم، فرار است و امکان دارد پس از مدتی، از حافظه و ذهن انسان پاک شود. مطالب را در کاغذهایی که در اصطلاح به آن فیش می‌گویند، یادداشت کنید. یکی از ویژگی‌های فیش برداری این است که مطلب براحتی در دسترس قرار می‌گیرد و می‌توان در هر زمان مطالب کتابی را مطالعه کرد.

دفتر و دفترچه برای یادداشت اصلاً مناسب نیست زیرا به دلیل دسته‌بندی نبودن نوشته ها پیدا کردن مطلب مورد نظر بسیار دشوار است یادداشت برداری نباید بیش از اندازه باشد زیرا خواننده آماتور در صورت زیاد نوشتن از یادداشت برداری و حتی خواندن کتاب باز می‌ماند.

برای خط کشیدن زیر مطالب مهم کتاب از مداد استفاده کنید تا امکان پاک کردن آن وجود داشته باشد. پس از یک ساعت مطالعه 15 دقیقه استراحت کنید و برای آرامش خود، به بیرون بروید و یا از اتاق مطالعه به فضای بیرون بنگرید و سعی کنید به فضاهای طبیعی و دور دست چشم بدوزید.

 

منبع: هفته نامه نگاه

 
 

پنجشنبه سی و یکم شهریور 1390

سه پند از لقمان حکیم


روزی لقمان به پسرش گفت امروز به تو 3 پند می دهم که کامروا شوی.اول اینکه سعی کن در زندگی بهترین غذای جهان را بخوری!دوم اینکه در بهترین بستر و رختخواب جهان بخوابی!و سوم اینکه در بهترین کاخها و خانه های جهان زندگی کنی!
پسر لقمان گفت ای پدر ما یک خانواده بسیار فقیر هستیم چطور من می توانم این کارها را انجام دهم؟
لقمان جواب داد:
اگر کمی دیرتر و کمتر غذا بخوری هر غذایی که میخوری طعم
بهترین غذای جهان
را می دهد .
اگر بیشتر کار کنی و کمی دیرتر بخوابی در هر جا که خوابیده ای احساس می کنی
بهترین خوابگاه جهان
است .
و اگر با مردم دوستی کنی و در قلب آنها جای می گیری و آنوقت
بهترین خانه های جهان مال توست .

 
 

پنجشنبه سی و یکم شهریور 1390

کودکان بیش فعال

کودکان بیش فعال:

بیش فعالی، اختلالی است که بیشتر وقت ها در اثر کمبود توجه در کودکان به وجود می آید و بیشتر در پسران دیده شده و از 3 سالگی شروع می شود اما تشخیص جدی آن از زمانی است که کودک به محیط مدرسه پا می گذارد و می توان رفتار او را در کلاس درس، مورد بررسی قرار داد. این گونه رفتارهای بیش فعالانه به طور معمول با عدم تمرکز همراه است و نشانه هایی دارد که مهمترین آن ها به شرح زیر می باشد:

·        ناتوانی در یک جا نشستن و بی قراری در لحظه هایی که باید آرام بنشیند.

·        قطع پی در پی گفت و گو و مکالمه ی بزرگ تر ها.

·        انجام رفتارها و اعمال نسنجیده.

·        پاسخ دادن به سوال، پیش از آن که جمله ی سوال کننده به پایان برسد.

·        بدون فکر کردن، به سوال پاسخ می دهد.

·        خودآزاری، کندن مو و پوست خود.

·        بی صبری و بی تحملی شدید به نحوی که هرآن چه طلب کرد، باید در همان لحظه نیز آن را دریافت کند.

·        ناتوانی در پیگیری مطلب ها به نحوی که بیشتر کارها را در میانه رها   می کند.

·        بی توجهی به نتیجه ی عملی که از او سر می زند.

·        ناتوانی در کنترل احساس ها، فکرها و کارها.

·        پرحرفی به خصوص در کلاس درس.

·        مدام در حال حرکت و جنب و جوش بودن.

·        بی صبری و نداشتن تحمل برای ایستادن در صف و رعایت نوبت.

·        عصبی و حساس بودن و مرتب پایین و بالا پریدن.

·        هل دادن بقیه ی کودکان هنگامی که قرار است در صف و با آرامش بایستد.

·        برهم زدن بقیه ی هم کلاسی ها و دخالت بی مورد در کار آنان.

·        انجام تکلیف های مدرسه بدون توجه و دقت لازم.

·        به اصطلاح « قاپیدن» وسایل و اسباب بازی های کودکان دیگر.

·        بی توجهی به قوانین و مقررات وضع شده در کلاس یا مدرسه.

·        نداشتن مهارت های لازم در برقراری ارتباط های اجتماعی با دیگران.

·        گم کردن وسایل شخصی بر اثر بی مبالاتی و بی دقتی.

·        از این شاخه به آن شاخه پریدن در زمانی که باید توجه خود را بر موضوعی متمرکز کند و یا درباره آن موضوع به دقت صحبت کند.

برای تشخیص این اختلال، انجام آزمایش های پزشکی از نوع بینایی و شنوایی سنجی، آزمایش خون و بررسی مسائل ارثی و تاریخچه ی زندگی پدر و مادر، نوع زایمان و تولد او، ضربه های احتمالی مغزی، جراحی و بی هوشی در زمان کودکی و ... باید انجام شود.

عملکرد تحصیلی او از دیگر نشانه هایی است که به طور حتم باید بررسی شود.

در ضمن، فراموش نکنید که رفتار پدر و مادران و انتظارهای بی جای آنان از کودک و دادن لقب ها و صفت هایی مانند تنبل، بی عرضه و ... می تواند از عامل های به وجود آورنده ی این خصیصه در کودکان باشد. امروزه این اختلال بعد از آزمایش از سوی روان پزشکان، قابل معالجه است.

بنابراین اگر مشکل بیش فعالی را در فرزندتان مشاهده می کنید با مراجعه به روان پزشک نسبت به رفع آن اقدام نمائید.

این کودکان معمولاً اشکالی از فعالیت های فراتر از فعالیت های گروه سنی خودشان را انجام می دهند، قادر به حفظ توجه و علاقه یا پشتکار در فعالیت ها و اهداف بلند مدت یا تکالیف تعیین شده توسط دیگران نیستند و هیچ گونه شور زندگی از خودشان نشان نمی دهند در عوض به احتمال زیاد، مشکلات فراوانی در مسائل اجتماعی، شناختی، تحصیلی، خانوادگی و هیجانی، در زمینه های رشدی و سازگاری با افراد را دارند. این ویژگی های رفتاری مشکل آفرین آن ها خیلی زود و غالباً قبل از 7 سالگی شروع شده و نشانه ها باید حتماً 6 ماه دوام داشته باشند. بیش فعالی در پسران همه تا چهار برابر دختران شایع است. در پسران بویژه در پسران چشم آبی و مو بور بیشتر دیده می شود.

درمان بیش فعالی:

برای درمان این کودکان چهار راه حل وجود دارد:

1) دارو درمانی: رایج ترین درمان این اختلال، دارو درمانی می باشد که این داروها اثرات کوتاه مدت مثبتی دارند و بسیاری از کودکان با استفاده از دارو در کلاس، رفتار بهتری دارند و تخریب گری آنان کاهش می یابد.

2) رفتار درمانی: پس از شروع دارو درمانی، رفتار درمانی با کودکان آغاز می شود. بیشتر تدابیر رفتاری، تغییراتی ایجادمی کنند که کمتر از دو ماه طول می کشند ولی اثرات آن ها به قدری قوی نیست که رفتار را به حد عادی برساند.

3) رژیم غذایی: در معدودی از موارد، رژیم های غذایی فاقد مواد افزودنی مثل شکلات، کافئین و... ممکن است مفید واقع شود.

4) اصلاح و تغییر رفتار: این روش که می تواند برای برخی از کودکان مفید واقع شود، به کودک کمک می کنند تا مهارت های حل مسئله و مهارت خود را افزایش دهد. محیط مدرسه و خانه برای چنین افرادی باید به گونه ای باشد که امکان بازی آزاد فراهم گردد و فرصت بی نظمی محدود شود.

 
 

پنجشنبه سی و یکم شهریور 1390

تعامل خانواده و مدرسه از نگاه قرآن و عترت


● نقش خانواده در مدرسه
تربیت صحیح و یا نادرست در خانواده در کندی و رشد تربیت در مدرسه تأثیر بسزایی دارد.
کودکی که از بدو تولد برنامه تربیتی صحیح اسلامی درباره او رعایت شده و در خانواده‌ای آرام و دور از جنگ و جدال و غضب و ... رشد کرده و از محبت کافی پدر و مادر برخوردار گشته است سخنان معلم زودتر در او تأثیر خواهد گذاشت و به مسئولیت خود در برابر مدرسه و اجتماع و مکتب زودتر پی خواهد برد. چنین فردی چون عادت کرده منظم باشد و براساس برنامه عمل نماید، برنامه مدرسه چندان برایش مشکل نخواهد بود.
کودکی که در خانه آموخته است که « بی‌ادبی سرمنشأ شر و بدی است » (۱) در مدرسه وظیفه خود می داند که از بی‌ادبی بپرهیزد. اما برعکس، کودکانی که در خانه تربیت صحیح نیاموخته‌اند و در دامان پدران و مادران ناآگاه به مسائل تربیتی پرورش یافته‌اند و در خانه جز اوقات تلخ و خشم چیزی ندیده و با قلبی پر از عقده وارد مدرسه می‌شوند تربیت آنها بسیار مشکل به نظر می‌رسد. این اشخاص چون بی‌نظم و انضباط بار آمده‌اند، مدرسه را زندانی بزرگ برای خود می‌دانند و به معلم جز به عنوان یک زندانبان نگاه نمی‌کنند، به همین جهت همیشه در صدد برهم زدن کلاس و اذیت کردن افراد هم‌ردیف خود هستند.
وظیفه معلم در برابر این گونه افراد بسیار سنگین‌تر است و باید در برخورد با آنها صبور و بردباری بیشتری را به‌کار گیرد تا بتواند آنها را از روش غلط تربیتی که در خانواده پیدا کرده‌اند آزاد ساخته و تربیت نماید.
معلمین باید بدانند اعمال زور و خشم در مورد این افراد نه تنها مؤثر نیست بلکه بر عقده آنها خواهد افزود و در آینده انتقام آن همه اعتراض را خواهند گرفت.
امام صادق(ع) می‌فرماید: به گناهکاران از اهل دعوت خودتان (شیعیان) چیزی جز خیر مگو و از خداوند توفیق آنها و توبه‌کردنشان را بخواه» (۲)
از نکات مهم تربیت که باید در مدرسه رعایت شود؛ این است که مربیان و آموزگاران باید طرز معاشرت و مصاحبت را به متربیان آموزش دهند بدین گونه که با چه کسانی معاشرت داشته باشند؛ و از چه اشخاصی دوری کنند؟ درچه مجالسی شرکت نمایند؟ و از رفتن به چه مکان‌هایی دوری جویند؟ زیرا برخورد و ارتباط با دیگران تأثیر زیاد در روح و روان می‌گذارد. دانش‌آموز در اثر معاشرت است که جانی و بزهکار می‌شود و یا صالح می‌گردد. امام صادق (ع) فرمود: «... و من لم یجتنب مصادقه الاحمق او شک ان یتخلق بالاخلاقه»(۳) کسی که از رفاقت با احمق دوری نجست، در معرض آن است که به اخلاق او متخلق شود.
پیامبر گرامی اسلام (ص) به ابن مسعود فرمود:
«یابن مسعود! فلیکن جلسائک الابرار و اخوانک الاتقیاء و الزهاد لان الله تعالی قال فی‌کتابه: «الاخلاء یومئذ بعضهم لبعض عدو الا المتقین»(۴) ای پسر مسعود! همنشینان تو باید نیکان و برادران تو پرهیزکاران و زاهدان باشند، زیرا خداوند متعال در کتابش فرمود: در قیامت دوستان در دنیا بعضیان با بعضی دیگر دشمنند مگر مردی با تقوی.از مجموع آنچه بیان شد چنین به دست می‌آید که دانش‌آموز یک امانتی در دست معلم است که باید به بهترین روش از او نگهداری شود.
● سخن تکمیلی
معلم، رکن اصلی مدرسه است.آری اگر او نبود، هیچ‌گاه ظلمت جهل به نور علم مبدل نمی‌گشت؛ انسان‌ها حقیقت را نمی‌یافتند و از کمال انسانی خویش بازمی‌ماندند. خداوند متعال آن هنگام که انسان را آفرید زمین را مدرسه او قرار داد (و علم آدم الاسماء کلها ...) (۵)
خداوند در سوره الرحمن می‌فرماید «الرحمن علم‌ القرآن خلق الانسان علمه البیان)‌(۶) خداوند رحمان، قرآن را تعلیم داد؛ انسان را آفرید و به او نطق و بیان آموخت. نبی گرامی اسلام (ص) به اذن خداوند متعال، معلم بشر گشت، تا آنچه خدا به او آموخته به مردم بیاموزد و آنان را از فیض جهل به اوج علم و عزت برساند «یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه) (۷) به همین جهت، اشخاصی که دانش‌ می‌آموزند و به دیگران تعلیم می‌دهند نزدیکترین افراد به انبیا الهی هستند؛ چنان که رسول گرامی اسلام (ص) فرمود: (اقرب الناس من درجة النبوه اهل العلم و الجهاد ما اهل العلم فدلوا الناس علی ما طاعت به المرسل)(۸) نزدیکترین افراد به درجه نبوت، اهل علم و جهاد هستند اما اهل علم مردم را بر آنچه رسولان الهی آورده‌اند، دلالت و راهنمایی می‌کنند... . با توجه به آنچه بیان شد، متوجه می‌شویم که معلم رسالتی عظیم بر دوش دارد؛ رسالتی که خداوند متعال بر عهده پیامبران خویش گذاشت و این رسالت عظیم را آموزگاران و مربیان در تمام سطوح تحصیلی بر دوش دارند.
کوتاهی و لغزش در این میدان، خیانت به فرزندان و نونهالان اجتماع و در نهایت به جامعه و مکتب خواهد بود. قرآن مجید در مورد این رسالت می‌فرماید: «و اذا اخذ الله میثاق الذین اوتوا الکتاب لتبینه الناس و لاتکتمونه فنبذوه وراء ظهورهم» (۹) وقتی خداوند از آنان که کتاب به آنها داده شد و از آنها پیمان گرفته شد که حتماً کتاب آسمانی را برای مردم بیان کنید و آن را کتمان نکنید؛ آنها عهد و پیمان خویش را پشت سر انداختند.
امیرالمؤمنین علی(ع) فرمود: «ما اخذ الله میثاقاً من اهل الجهل بطلب تبیان العلم حتی اخذ میثاقا من اهل العلم ببیان العلم للجهال لان العلم قبل الجهل» (۱۰) خداوند متعال از جاهلان برای آموختن علم پیمان نگرفت. تا از اهل دانش پیمان گرفت که علم را برای نادانان بیان کنند، زیرا علم پیش از جهل است.
معلمی که علمش را کتمان نماید از آنجا که رسالت الهی خویش را سبک شمرده و پیمان الهی را نقض کرده، مورد لعن قرار گرفته است. عن ابی عبدالله عن ابائه - علیهم‌السلام - قال (ان العالم الکاتم علمه یبعث انتن احلا لقیامه ریحاً تلعنه کل دابه حتی دواب الارض الصعاد).(۱۱) امام صادق(ع) از پدرانش علیهم‌السلام - چنین نقل فرموده: همانا عالمی که کتمان‌کننده علمش باشد، بدبو و متعفن‌ترین اهل قیامت است که برانگیخته می‌شود، هر جنبنده‌ای حتی جنبدگان کوچک زمین او را لعنت می‌کنند. برعکس، معلمی که علمش را نشر دهد و به پیمان الهی عمل نماید.
بهترین افراد جامعه خویش است. رسول گرامی اسلام(ص) فرمود: (الا اخبرکم عن الاجود؟ الله الاجود الاجود، و انا اجود ولد ادم و اجودکم من بعدی رجل علم علماً فنشر علمه یبعث یوم القیامه امه وحده).(۱۲) آیا به شما خبر ندهم چه کسی با جودتر است؟ خداوند، جودش بیشتر و بیشتر است و من با جودترین فرزندان آدم هستم و سخی‌ترین شما بعد از من، مردی است که دانشی را بیاموزد و آن را نشر دهد روز قیامت امت واحد، برانگیخته می‌شود.
معلم حقیقی، معلمی است که به خیر دعوت می‌کند و علوم مورد نیاز را به مردم جامعه می‌آموزد و هدفی جز قرب الهی ندارد و قصد ندارد که آن را در راه هواهای نفسانی و مباهات کردن به دیگران به کار برد.
امام باقر(ع) در ستایش از چنین معلمی به نقل از جد بزرگوارش رسول اکرم(ص) فرمود: (ان معلم الخیر یستغفر له دواب الارض و حیتان البحر و کل ذی روح فی الهواء و جمیع اهل السماء و الارض).(۱۳)جنبندگان زمین، ماهیان دریا، هر ذی‌روحی و تمام اهل آسمان و زمین برای معلمی که خیر را به مردم یاد می‌دهد استغفار می‌کنند.
در اینجا نکاتی چند در رابطه با مسئولیت معلم بیان می‌داریم:
۱) معلم باید خوش‌رفتار و نهایت حلم و بردباری را در کلاس درس داشته باشد. به عبارت دیگر، از خوی نرم و متواضعانه برخوردار، تا این صفت عالی انسانی به دانش‌آموز منتقل شده و در آینده با حالت تواضع به مردم خدمت نماید.
رسول گرامی اسلام(ص) فرمود: (تواضعوا لمن تعلمون منه و تواضعو منه و تواضعوا لمن تعلمونه...)(۱۴) متواضع باشید نسبت به کسی که از او دانش می‌آموزید و کسی که به او دانش را آموزش می‌دهید.
۲) آنچه می‌داند در بیان آن بخل نورزد و ذهن کودک را نسبت به مطلبی که عنوان کرده است مغشوش نگرداند و چنانچه در خلال درس به نکته‌ای رسید که آن را نمی‌داند، بدون هیچ واهمه‌ای اقرار کند که نمی‌داند یا بگوید: این مطلب را با دقت بیشتر در فرصتی مناسب توضیح خواهیم داد.
علی(ع) فرمود: (اذا سئلتم عما لا تعلمون فأهربوا؛ قالو کیف الهرب؟ قال: تقولون الله اعلم)(۱۵) هنگامی که از چیزی سؤال شدید که نمی‌دانید پس بگریزید، عرض کردند؟ راه گریز چیست؟ فرمود: بگویید: خدا داناتر است.
۳) وظیفه معلم است که در پرورش استعدادهای کودک بکوشد؛ قوایش را در جهت مثبت هدایت کند؛ او را از ذهنی فعال برخوردار گرداند؛ به اندازه فهم دانش‌آموز سخن بگوید تا ذهن متعلم قدرت پذیرش آن را داشته باشد.
۴) وظیفه معلم آن نیست که فقط مطالبی را به ذهن کودک القا کند و به همان اندازه اکتفا نماید. این تعلم واقعی نیست، بلکه تعلیم عمیق و حقیقی آن است که به متعلم رشد عقلی بدهد، به گونه‌ای که آثار جهل را از او دور نماید چنانکه در تعریف تعلیم بیان داشتیم.
معلم مسئول است که نهایت توجه را به سؤال‌های دانش‌آموز داشته باشد و با خونسردی و متانت به آنها پاسخ بگوید و از سخنانی که باعث لطمه زدن به شخصیت او باشد پرهیز نماید و متوجه باشد که بی‌اعتنا بودن به سؤال‌های او و پاسخ ندادن به آنها ضربه بزرگی به رشد عقلی او وارد می‌آورد.
۵) در درس دادن خلوص نیت داشته باشد؛ برای خدا درس بگوید و با درس و دانش تقرب به خدا بجوید و متعلم را نیز به یاد پروردگار علم و دانش بیندازد و در کنار علم و اخلاق بردباری و وقار را به متعلم تعلیم دهد. از دانش آموز نوجوان و جوان بخواهد که علمی همراه با تزکیه نفس بیاموزند تا برای جامعه و خودشان سودمند بوده، چراغ راه باشند. رسول گرامی (ص) فرمود (وتعلموا للعلم السکینه و الوقار...) (۱۶) علم و دانش را بیاموزید و برای علم آرامش و وقار را بیاموزید.
۶) معلم باید به دانش آموز بفهماند که علوم تجربی، فلسفی، اعتقادی، سیاسی، فرهنگی و ... آنگاه از ارزش مثبت برخوردارند که در خدمت خلق خدا و برای قرب الهی باشند و الا علوم به تنهایی ارزش ذاتی و اخلاقی ندارند.رسول خدا (ص) فرمود (اذا انی علی یوما از داد فیه علما یقربنی الی الله تعلای فلا بورک لی فی طلوع الشمس ذلک الیوم) (۱۷ اگر روزی بر من بیاید که در آن روز علمی زیاد نکنم که مرا به خداوند نزدیک کند طلوع آفتاب آن روز بر من مبارک باد.
بنابراین وظیفه مهم مربیان است که دانش‌آموز را متوجه ایمان به خدا کرده و بذر خشیت الهی را در قلب او بپاشند و او را بین خوف و رجای الهی قرار دهند. چنانکه امام صادق (ع) فرمود: (الخشیه میراث العلم و العلم شعاع المعرفه و قلب الایمان و من حرم الخشیه عباده العلماء) (۱۸) میراث علم، ترس از خداست و علم قلب ایمان و نوری است که بدان معرفت خدا حاصل می‌شود و کسی که از خشیت الهی محروم شد عالم نیست هرچند در متشابهات عالم موشکاف و باریک بین باشد خدای متعال فرمود: از بندگان خدا فقط دانایان هستند که از خدا می‌ترسند.

 
 

پنجشنبه سی و یکم شهریور 1390

شیوه های تشویق و تنبیه

در تربیت اسلامی تکیه بر تشویق بیش از تنبیه است. حیات جهان بر محبت و تفاهم بنا نهاده شد و آنگاه که نصیحت سودی نبخشید، مسئله ی انذار و تنبیه مطرح خواهد شد. از طریق مدارا، بهتر می توان با کودک کنار آمد تا از طریق استبداد انسان به هر گونه که باشد در برابر فرد مستبد می کوشد خودی نشان دهد و مقاومتی ابراز نماید. گاه باید در مواجه با رفتاری خود را به تغافل زد و با بیان تمثیل فرد ناآگاه را به زشتی رفتارش آگاه نمود. عوارض ناخواسته مستقیم گویی سبب بی حیایی و جسارت کودک می شود و این مسئله می تواند آغازی برای بروز آگاهانه و بی پرده رفتارهای منفی در او گردد و این امر نتایجی جز شکست را در پی نخواهد داشت. 

تشویق

یکی از روش های بسیار مؤثر در تربیت، تشویق کارهای خوب کودک است. تشویق در روح و نهاد کودک اثر می گذارد و او را به انجام کارهای نیک ترغیب می کند.

در تربیت، اولیا و مربیان می توانند از طریق تشویق، کودک را به کاری وا دارند که مطلوب آنهاست و از کاری که بدان راضی نیستند، باز دارند. کودک در سایه تشویق، از بسیاری خواسته ها و تمایلات خود چشم پوشی می کند و عملاً به راهی می رود که مشوق او خواهان آن است. تشویق های کلامی و پاداش ها در قالب جوایز اگر درست بکار گرفته شوند تأثیر زیادی خواهند داشت. در تشویق خساست کردن اصلاً خوب نیست ولی مراقب باشید تا بر اثر تشویق های غیر کلامی ، او تاجری نشود که برای انجام هر کار خوبی منتظر پاداش باشد.

تنبیه

نظر به اینکه در وجود انسان آمیزه ای از استعداد خیر و شر می باشد. هدف تربیت این است که در جامعه بشری، خیر و سعادت را بر شر و سیه روزی، قالب و چیره سازد. وقتی فرد از مسیر خود و سعادت آن چنان گام فراتر نهد که پیروی از تمایلات نفسانی را بر هر چیزی ترجیح دهد، باید به منظور هشدار او به چنین انحرافی و جلوگیری از تکرار آن، از عامل تنبیه و مجازات استفاده کرد. البته این عامل وقتی بکار می رود که سایر عوامل تربیتی از تأثیر و کارآیی در مورد فرد، ناکافی و عاجز باشد.

لذا تنبیه و مجازات که یکی از عوامل باز دارنده است، در شرایط بخصوصی نیرومندترین و ضروری ترین وسیله ی ضمانت خیر و سعادت برای جامعه ی انسانی است. خداوند متعال در قرآن، ضرورت تنبیه و مجازات را چنین اعلام می فرماید:« ای اندیشمندان در امر قصاص و مجازات متخلّف، حیات و زندگانی شما پیش بینی و ضمانت شده است.» به خاطر داشته باشیم که تنبیه به معنی آگاه ساختن است لذا با ضرب و شتم منافات دارد و بیشتر عبرت آموزی و درس گیری برای اصلاح رفتار است. 

تنبیه بدنی

تنبیه بدنی برای کودکان به عنوان یک عامل باز دارنده در تربیت محسوب می شود. کودک ممکن است از ترس کتک، به حسب ظاهر دست از رفتار نامناسب بردارد و در حضور اولیا و مربیان آن کار را انجام ندهد اما عادت بد او غالباً از بین نمی رود و چنانچه مؤثر واقع گردد تأثیرات بدی که بر روح و جسم دانش آموز وارد می سازد آنقدر زیاد است که آینده زندگی اجتماعی فرد را به تباهی می کشاند تربیت نسلی ترسو، افسرده و بدون خلاقیت از نتایج تنبیه بدنی در تربیت کودکان می باشد.

تنبیه غیر بدنی

برخی از اولیا و مربیان برای تربیت کودکان، از تنبیهات غیر بدنی استفاده  می کنند، مانند حبس کردن کودک در محل های ترسناک، طعنه، تحقیر، دشنمام، سرزنش، اهانت و... این قبیل تنبیهات ضررشان کمتر از تنبیهات بدنی نیست و شخصیت کودک را در هم می کوبد و اسباب ترس و اضطراب او را فراهم   می سازد: بسیار اتفاق افتاده است که کودک محبوس چنان ترسیده که به ضعف اعصاب مبتلا شده و تا آخر عمر نتوانسته است از عوارض آن رهایی یابد. فحش و بد زبانی علاوه بر از بین بردن حرمت برای کودک بدآموزی دارد و او را به این عمل زشت عادت می دهد.

بعضی دیگر از تنبیهات غیر بدنی چنین نتایج بد را به بار         نمی آورد، مانند قهر کردن، محروم کردن کودک از تفریح و گردش، منع از بازی و...

این قبیل تنبیهات اگر درست و به طور عاقلانه به کار گرفته شوند برای تعلیم و تربیت کودکان تا حدودی مفید واقع می شوند و ضرر چندانی هم ندارد.

نکات مهم در امر تنبیه

در امر تنبیه به نکاتی باید توجه کرد که اهم آنها بدین قرارند:

1ـ قبل از تنبیه ریشه و علت تخلف باید کشف شود تا با از میان بردن آن از تکرار تخلف جلوگیری گردد.

2ـ تنبیه آخرین روش تربیتی مورد استفاده قرار می گیرد.

3ـ سعی به عمل آید که تنبیه در جمع خصوصاً در مقابل دوستان کودک، اعمال نشود: زیرا موجب افراط در رنجاندن کودک و سبب پیدایش حالت گستاخی در وی می گردد. در واقع هتک حرمت کودک را سبب می شود.

4ـ عمل بد کودک نکوهش شود نه شخصیت او، مثلاً اگر کودک کار ناشایستی را انجام داده است، باید گفت:« این کار تو نادرست است» نه این که« تو فرد نادرستی هستی» و تنبیه به نشانه ی تنفّر از عمل زشت وی صورت گیرد نه تنفّر از خود کودک.

5ـ نباید در تنبیه زیاده روی نمود، چون در اثر تکرار و زیاده روی، اثر خود را از دست می دهد.

6ـ هنگام تنبیه به رخ کشیدن خوبی های همسالان کودک، نمی تواند نتیجه مناسبی در برداشته باشد؛ زیرا در بیشتر موارد چنین عملی موجب تحریک حس حسادت کودک نسبت به همسالان شده نوعی نفرت در او پدیدار می سازد.

7ـ بیشتر از همه رفتار ناشایسته و نابجای فرد تنبیه و نکوهش شود تا خود  فرد.

8ـ طولانی نبودن زمان تنبیه، به گونه ای نباشد که کودک از لحاظ روحی و روانی به هم بریزد. اگر این گونه شود به سختی می توان آرامش را به وی برگرداند.


 
 

پنجشنبه سی و یکم شهریور 1390

دانستنی های جالب

 
*چشم‌های ما از بدو تولد همین اندازه بوده‌اند، اما رشد دماغ و گوش ما هیچ‌وقت متوقف نمی‌شوند .
*هر تکه کاغذ را نمی‌توان بیش از 9 بار تا کرد .
*اگرتمام رگ‌های خونی را در یک خط بگذاریم، تقریبا 97000 کیلومتر می‌شود .
*وقتی مگس بر روی یک میله فولادی می‌نشیند، میله فولادی به اندازه دو میلیونیم میلیمتر خم می‌شود .
*عدد 2520 را می‌توان بر اعداد 1 تا 10 تقسیم نمود، بدون آن‌که خارج قسمت کسری داشته باشد .

 
 

پنجشنبه سی و یکم شهریور 1390

بازی کودکان

شروع بازی را می‌توان به گذشته‌های دور، حتی از بدو پیدایش انسان نسبت داد. در حقیقت بازی جزئی از زندگی انسان از بدو تولد تا زمان مرگ است.
انسان از نظر فیزیولوژیکی نیاز به جنبش و حرکت دارد و بازی جزء مهم این جنبش و حرکت است. انسان برای رشد ذهنی و اجتماعی خود نیاز به تفکر دارد و بازی خمیرمایه تفکر است.
در ابتدا بازیچه بشر، مواد و اشیاء خام و طبیعی به دست آمده از طبیعت بود. قطعه‌ای سنگ، به دست گرفتن آن، حرکت دادن آن و سرانجام غلتاندن یا پرتاب آن همه نوعی بازی محسوب می‌شد.
رشد ذهنی یا اجتماعی انسان و تسلط پیش رونده او بر طبیعت، امکان دست‌کاری در اشیاء طبیعی را به وجود آورد و از این زمان اشیاء به خواست انسان تغییر شکل دادند تا بتوانند اندیشه او را در شکل‌دهی به بازی غنای بیشتری بخشند و روح او را راضی‌تر گردانند. از این زمان‌ها آثاری در دست است. حجاری‌های روی دیواره غارها و تشابه آن‌ها با مواد مورد نیاز بازی به برداشت مـا از قـدمـت بازی ارزشی بیشتر خواهد بخشید.

 

● تعریف بازی
هر نوع ورزش یا فعالیتی که توسط کودکان به منظور تفریح و تفنن انجام گیرد، بازی نامیده می‌شود.
مربیان ورزشی از بازی تلقی جامع‌تری دارند. آن‌ها معتقدند که «بازی، عبارت است از آن نوع فعالیتی که با میل و اختیار در اوقات فراغت انجام می‌شود.»
برخلاف نظریات گذشتگان که بازی را تنها وسیله‌ای برای صرف انرژی مازاد بدن می‌دانستند، کودکان به هنگام بازی بخشی از نیروی فکری و بدنی خود را به کار می‌گیرند و بازی را بخشی از زندگی عادی خویش به حساب می‌آورند، ولی نباید فراموش کرد که در این نوع فعالیت‌ها کودک به هیچ وجه خود را مجبور به انجام آن احساس نمی‌کند و از آن لذت می‌برد.
در فرهنگ‌نامه «و بستر» بازی به صورت‌های ذیل تعریف شده است:
الف) حرکت، جنبش و فعالیت به مثابه حرکت عضلات.
ب) آزادی یا محدوده‌ای برای حرکت یا جنبش.
ج) فعالیت یا تمرین برای سرگرمی، تفریح یا ورزش.

 

● فواید بازی
بازی فواید بسیار دارد که می‌توان آن‌ها را به اختصار در سه بخش بیان کرد.
۱) جسمانی
۲) عقلانی
۳) اجتماعی و عاطفی
فعالیت‌های دسته‌جمعی در بازی‌ها به کودکان کمک می‌کند تا به بیان احساسات و مکنونات قلبی که از روح لطیف و بی‌آلایش آن‌ها سرچشمه می‌گیرد، بپردازند. هیجانات، کمبودها و ترس‌های خود را از دل بیرون بریزند و به فراموشی بسپارند. کودکی که به هنگام بازی قایم‌باشک، برای یافتن دیگران حتی به بیغوله‌های تاریک سر می‌کشد و در مکان‌ها و زیر سقف‌های متروکه تنها به جستجو می‌پردازد در واقع به طور غیرمستقیم ترس‌های موهومه کودکانه را از تاریکی و تنهایی، از وجود خود دور می‌سازد. کودکان قادر نیستند که آنچه را احساس می‌کنند به طور روشن و واضح بیان کنند. ترتیب دادن بازی‌های نمایشی و همچنین استفاده کودکان از ابزار و وسایل بازی‌های فردی در بیان احساسات و افزایش خزانه لغات و مفاهیم کلمات آن‌ها را کمک خواهد کرد.پژوهش‌های روانشناسی و تعلیم و تربیتی نشان می‌دهد که آغاز رشد آفرینندگی و ایجادگری در کودکان در سنین آمادگی پیش از دبستان است. در این سن، فعالیت‌ کودک نسبت به دوران خردسالیش، تغییر می‌یابد و روابط جدیدی میان تفکر و عمل وی پدید می‌گردد.
بازی، عمده‌ترین شکل فعالیت کودک و مناسب‌ترین آن برای بروز و رشد استعداد ایجادگری او به شمار می‌رود. بازی در کودک تحول ایجاد می‌کند.
بازی نقش بزرگی در زندگی و رشد کودک دارد. ضمن بازی بسیاری از خصوصیات مثبت آنان پرورش می‌یابد. اخذ نتایج تربیتی مطلوب از بازی به میزان زیادی وابسته به کاردانی مربی و آموزگار، آشنایی او با حیات و خصوصیات سنی و خود ویژگی‌های خردسالان، رهبری صحیح و مطابق با اسلوب بازی‌های گوناگونست.
تأمین خوشبختی کودکان، وظیفه‌ای مقدس و شریف برای انجام این وظیفه است. برای این کار باید قبل از هرچیز در دبستان‌ها، همه گونه شرایط رشد و پرورش کودک فراهم شود، باید کودکان را گرامی داشت، به آن‌ها توجه کامل کرد، عاقلانه و ماهرانه در تعلیم و تربیتشان کوشید.لذا در راستای تقویت مهارت خواندن و رفع اختلالات یادگیری دانش‌آموزان بازی‌های آموزشی برای پایه‌های اول، دوم و سوم دبستان پیشنهاد می‌شود.

 

پایه اول طریقه گروه‌بندی
▪ بازی با توپ
ابتدا افراد به صورت حلقه‌ای می‌ایستند و با روش‌های مختلف گروه‌بندی می‌شوند مانند روش زیر:
افراد با توجه به نام خانوادگی خود با اولین حرف آن یک اسم برای خود انتخاب کرده و با صدا کردن آن اسم باید توپ را به طرف آن پرتاب کنند. مثلاً در دور اول اسم میوه و در دور دوم اسم حیوان و... در هر دوره افراد با توجه به تعداد گروه‌ها بیرون آمده و تشکیل گروه می‌دهند.
▪ بازی
- ابتدا افراد پشت به پشت هم روی صندلی می‌نشینند.
- به افراد بدون آنکه پشت سری آن متوجه شود اشیاء مختلف را داده مانند (عدد، ستاره، دکمه، حیوان،....)
- هر یک از افراد به نوبت اشیا یا ابزاری که در دست دارد برای پشت سری خود توصیف می‌کند به صورت مشاهده و نه استنباطی، طرف دیگر شکل آن را به طوری که می‌شنود روی کاغذ ترسیم کرده و به عکس. مثلاً شکل دکمه. دایره‌ای است که روی آن برجستگی دارد و در زیر آن سوراخی کوچک دارد و برای پوشش به کار می‌رود.
- در پایان کار، افراد شکل‌های کشیده شده و اشیا را به هم نشان می‌دهند.
- افراد به هم توضیح می‌دهند که اگر به گونه‌ای دیگر توضیح می‌داد، شاید متوجه آن می‌شد،
▪ نتیجه‌گیری از این بازی
دقت نظر، همکاری گروهی دو نفره، تفکر، تقویت مهارت دست برای نقاشی کردن، اعتماد به نفس، شهامت گفتن، تجسم خیالی
- افراد در گروه‌های خود نشسته و درباره اشیا با هم صحبت کرده و جنس آنها را مشخص می‌کنند. مثلاً کدام یک نرم و کدام زبر و کدام یک از آنها جذب آهن ربا می‌شوند و...
▪ کار عملی

۱) مرحله (۱)
- ابتدا دو ورقه سفید را به دو قسمت مساوی تقسیم می‌کنیم.
- روی یکی از ورقه‌ها تصاویر جانوران یا اشیا را می‌کشیم و روی یکی دیگر حروف الفبا یا اعدادی را می‌نویسیم و به تعداد گروه‌ها تکثیر می‌کنیم.
نکته: اگر از حروف الفبا استفاده می‌کنیم باید حروفی را انتخاب کنیم که در آن حیوان یا شی به کار رفته باشد. مثلاً (د: سبد)
- به هر گروه یک برگه از تصویرها ویک برگه از اعداد یا حروف الفبا را می دهیم.
- در ابتدا افراد باید این برگه‌ها را قیچی کرده و به صورت کارت دربیاورند.
- افراد باید فکر بکنند که کدام یک از این اعداد یا حروف مربوط به تصاویر است و طوری آنها را ارتباط بدهند که درآخر هیچ حرف وهیچ تصویر اضافی نیاید.
- هر تصویری باید یک حرف یا عدد را داشته باشد و به صورت زوج دو تا دو تا باشند.
- تصاویر و حروف یا اعداد را به صورت پشت به پشت به هم می‌چسبانند به طوری که مثلاً تصویر سبد در یک طرف کارت باشد و حرف (ب) در پشت آن در طرف دیگر باشد.
۲) مرحله (۲)
- کارت‌ها را روی هم گذاشته به صورتی که تصویرها رو باشد و اعداد یا حروف در زیر باشد.
- هر یک از افراد گروه به ترتیب باید یکی از کارتها را بردارد به طوری که عدد یا حرف زیرآن را نه خود فرد و نه دیگر اعضای گروه ببینند.
- آن فرد باید حدس بزند که در زیر این تصویر چه عدد یا حرفی می‌تواند باشد اگر حدس آن درست بود کارت را برای خود نگه می‌دارد و اگر اشتباه بود کارت را در زیر کارت‌های دیگر می‌گذارد.
- بعد از دور اول در دور دوم این کار تکرار می‌شود و اگر در دور بعد (دور دوم) فردی نتوانست درست حدس بزند، دیگر اعضای گروه می‌توانند به او کمک کنند یا خود فرد انتخاب کند که چه کسی از گروه به او کمک کند.
- در پایان مرحله ۲ هیچ کارتی روی میز نمی‌ماند و هر یک از اعضای گروه ۱ تا ۳ کارت دارند.
در راستای تقویت مهارت خواندن و رفع اختلالات یادگیری دانش‌آموزان پایه دوم بازی‌های آموزشی زیر پیشنهاد می‌شود:
ـ طریقه گروه‌بندی بازی با توپ
ابتدا افراد به صورت حلقه‌ای می ایستند و برای خود اعداد زوج یا اعداد فرد را انتخاب می کنند و باگفتن عدد مورد نظر توپ را پرتاب کرده و با توجه به تعداد گروهها افراد بیرون آمده و تشکیل گروه می‌دهند.
برای سهولت کار بهتر آن است که افراد کلمات رانوشته و به گردن خود آویزان کنند. این بازی را می‌توان با جمع اعداد ریاضی نیز انجام داد. مثلاً توپ دست عدد ۸ است و مربی عدد ۱۵ را می‌گوید عدد ۸ باید توپ را به عدد ۷ پرتاب کند.
- برای سهولت کار بهتر آن است که افراد اعداد رانوشته و از گردن خود آویزان کنند.
▪ بازی
- ابتدا دو روزنامه دیواری تهیه کرده که در یکی از آنها محیط آلوده کشیده شده باشد و در دیگری محیط سرسبز رسم شده باشد.
- هر یک از افراد یک جانور در محیط آلوده مثل موش و یک جانور درمحیط سرسبز مثل مرغابی تهیه کند.
- پشت و رو کردن روزنامه‌ها و زدن آنها روی دیوار بدون اینکه کسی از افراد متوجه بشود.
- افراد هر گروه بدون اطلاع از شکل روزنامه‌ها باید حیوانات را به دو دسته تقسیم و در زیر روزنامه‌ها بزنند
- برگرداندن روزنامه‌ها بعد از آنکه افراد گروه حیوانات خود را در زیر هر روزنامه زدند.
- قرار دادن و اصلاح کردن حیواناتی که به طور اشتباه قرارداده بودند در زیر روزنامه‌ها.
- گذاشتن حیوانات توسط سرگروه‌های هر یک از گروه‌ها در جای مناسب و محل زندگی خود حیوانات.
- نتیجه‌گیری کردن در گروه‌ها از انجام این فعالیت وتهیه گزارش از کار خود و دلیل آوردن و مطرح کردن سوالاتی از قبیل اینکه چرا سگ یا گربه در محیط آلوده زندگی می‌کند و پاسخ دادن به اینگونه سؤالات توسط گروه‌های دیگر
- در پایان افراد گروه احساس خود را نسبت به انجام این فعالیت بیان بکنند.
در راستای تقویت مهارت خواندن و رفع اختلالات یادگیری دانش‌آموزان پایه سوم، بازی‌های آموزشی زیر پیشنهاد می‌شود:

 

پایه سوم
▪ طریقه گروه‌بندی
ابتدا افراد به صورت حلقه‌ای می‌ایستند و به ترتیب می‌شمارند ۱... ۲... ۳... ۴ وقتی به شماره ۵ رسیدند آن فرد باید اسم یک حیوان دوزیست را نام ببرد، همینطور وقتی به عدد ۱۰... ۱۵... ۲۰ و... رسیدند تا پایان و در آخر تمام کسانی که نام یک حیوان دوزیست را مثال زدند، بیرون بیایند و تشکیل گروه دهند.
ـ دور اول: پستانداران
ـ دور دوم: پرندگان
ـ دور سوم: خزندگان
ـ دور چهارم: دوزیستان
ـ دور پنجم: ماهی‌ها
▪ کاربرد
این بازی را می‌توان در انشانویسی نیز انجام داد که افراد کلماتی را به دلخواه بگویند و بعد از تشکیل گروه افراد کلمات خود را کنار هم گذاشته و جمله با مطلبی را بیان کنند.
۱) بازی(۱)
ابتدا افراد را به ۵ گروه تقسیم کرده و آنها را به پشت و به صورت حلقه‌ای قرار می‌دهیم.
ـ گردنبند حیوانات را که در ۵ گروه دوزیستان، پرندگان، خزندگان، پستانداران، ماهی‌ها از قبل آماده کرده‌ایم بدون اینکه افراد ببینند به گردن آنها از پشت آویزان می‌کنیم.
ـ بهتر آن است که به صورت پراکنده حیوانات مختلف را به افراد بدهیم.
ـ افراد باید با اشاره و بدون گفتن کوچکترین سخنی یکدیگر را راهنمایی کرده تا از حیوانی که در پشت گردن آن آویزان است، مطلع شود و هم گروهی خود را پیدا بکند.
ـ بعد از تشکیل گروه‌ها افراد هر گروه باید درباره جانداری که در دست دارند بحث کنند، مثل این که این جاندار در کجا زندگی می‌کند، پوشش بدن آن از چیست و...
ـ هرگروه حیوانات خود را روی تکه مقوایی چسبانده و زیر هر حیوان توضیحات لازم را می‌نویسد.
ـ در پایان کار، سرگروه هر گروه درباره حیوانات توضیح می‌دهد و بقیه گروه‌ها می‌توانند سوالات خود را مطرح بکنند.
مثلاً اینکه چرا خفاش و نهنگ که به ظاهر پرنده و ماهی به نظر می‌رسند، جزء دسته پستانداران هستند.
۲) بازی(۲)
ـ ابتدا افراد را گروه‌بندی می‌کنیم و به هر یک از اعضای گروه یک تکه کاغذ می‌دهیم.
ـ هر فرد از گروه بدون آنکه بغل‌دستی آن متوجه شود، یک عدد سه رقمی با دورقمی را می‌نویسد.
ـ بعد افراد هر گروه به ترتیب برای دیگر اعضای گروه خود عدد مورد نظر را به طور غیرمستقیم راهنمایی می‌کند تا بقیه افراد گروه به صورت فردی عدد را که باتوجه به توضیحات حدس می‌زنند یا در ذهن خود نگه می‌دارند.
ـ بعد از اتمام کار اعضای هر گروه به ترتیب عدد خود را رو کرده تا دیگر اعضای گروه متوجه بشوند.
مثلاً عدد ۸۷۲ عددی هستم سه رقمی که یکانم کوچکترین عدد زوج می‌باشد و دهگانم فقط بر یک و خودش بخش‌پذیر است و صدگانم زوج است.
ـ ممکن است بعضی از افراد گروه عدد مورد نظر را درست حدس نزده باشند در نتیجه به آن فرد می‌گویند که اگر به این صورت توصیف می‌کردی ما متوجه آن عدد می‌شدیم.
ـ در پایان کار افراد اعداد خود را در هر گروه از بزرگ به کوچک نوشته و اعداد زوج و فرد را جدا می‌کنند.
ـ بزرگترین یا مشکل‌ترین عدد را در هر گروه معین کرده و سرگروه‌ها برای دیگر گروه‌ها توضیح می‌دهند تا گروه‌های دیگر با مشورت هم آن عدد را حدس بزنند. پس از پایان بازی افراد می‌توانند درباره سئوالات زیر باهم بحث کنند:
ـ کجای این برنامه برای گروه‌ها جالب و جذاب بود؟
ـ مشکلاتی که در توصیف و بیان عدد داشتند چه بود؟
ـ چگونه باید اعداد را توصیف کنند که زودتر به جواب درست برسند؟

فهرست منابع:
۱ـ بازی‌های آموزشی، مقدم ـ مصطفی ـ ترکمان منوچهر ـ دفتر تحقیقات و برنامه‌ریزی‌ کتابهای درسی ۱۳۶۹
۲ـ روان‌شناسی بازی، مهجور ـ سیامک رضا ۱۳۸۰ 

 روزنامه اطلاعات

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

ریحانه – نرم افزار آموزش زبان کودکان

ریحانه یک نرم افزار مالتی مدیا و پرتابل بصورت گرافیک و انیمیشن هست که کودکان رو با حروف ، اعداد ، رنگ ها ، و برخی کلمات متداول در زبان انگلیسی آشنا میکنه همچنین در این نرم افزار دو تست الکترونیکی هم قرار داده شده تا کودکان پس از آموختن کامل حروف و کلمات میزان یادگیری خود را بسنجند این نرم افزار قابلیت اجرای روی تمام کامپیوترها با سیستم عامل ویندوز ( هرنسخه ای ) را دارا می باشد.

 

ریحانه - نرم افزار آموزش زبان کودکان

ریحانه - نرم افزار آموزش زبان کودکان

پیوست ها

  1. دانلود ریحانه - نرم افزار آموزش زبان کودکان (۲۲ مگابایت)
    ریحانه - نرم افزار آموزش زبان کودکان


 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

شعر پرچم

 

سلام دارم خدمت شما عزیزان، امروز می خوام شعری رو که یکی دوستان در نظرات برام ارسال کردند رو قرار بدم.

آن بالا بالا توی آسمان
می رقصد درباد پرچم ایران
سبز قشنگش رنگ آبادی
رنگ سفیدش صلح و آزادی
رنگ قرمزش هم رنگ خورشید
نشانه ای از نشاط و امید
در دلش دارد اسم خدا را
پرچم ایران ایران زیبا

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

شعر های آموزشی در مقطع ابتدایی

 با سلام و عرض خوش آمد گویی خدمت شما خواننده محترم،

     با توجه به اینكه دانش آموزان دوره ابتدایی روحیه ای دارند كه مطالب درسی و نكات آموزشی رو در قالب شعر و داستان و ... زودتر و بهتر یاد می گیرند، تو این پست سعی كردم 3 تا شعر قرار بدم كه دو تاش مربوط می شه به آموزش زوج و فرد پایه دوم ابتدایی و دیگری هم در رابطه با آموزش مسواك زدن هستش.

     شما عزیزان، برای گرفتن بازخورد بهتر در آموزش زوج و فرد می تونید شعرهای زیر رو در قالب نمایش تو كلاس به اجرا در بیارید. 

فرد

آی بچه ها، آی بچه ها

منم منم، فرد هستم

مسئول اعداد هستم

من هیچكس و ندارم

همیشه تنها هستم

 

زوج

سلام، سلام بچه ها

چطوره حال شما

هستین خوشحال و خندان

چون گلهای گلستان

در این جا بچه ها می گویند: خوبیم خوبیم خوب هستیم (2)

چون گل های گلستان

منم منم زوج هستم

با دوستانم جفت هستم

 

مسواك

مسواك بزن مهربان

فرشته ی خوش زبان

دندونای سفیدت

باید بشن درخشان

اول بزن رو مسواك

كمی خمیر دندان

بعدش آبو با دقت

بریز درون لیوان

خمیروتو با مسواك

آروم بكش رو دندان

سپس با آب كافی

كه هست درون لیوان

تمیز بشور دهانت

اونوقت میشن درخشان


 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

شعر پاکیزگی هوا

     شعری که تو این پست می خوام قرار بدم، مربوط به آموزش پاکیزگی به دانش آموزان دبستانی می شه. از این شعر می شه تو روز هوای پاک استفاده کرد. امیدوارم مورد استفاده شما عزیزان قرار بگیره.

یه روز یه گنجشک سیاه                    اومد رو بوم خونه ام

اول نشست رو پنجره                    بعدش نشست رو شونه ام

گفتم گنجشک کجا بودی؟                    که انقدر سیاه شدی؟

تو رنگ مشکی اُفتادی                    یا که تو قیر سیاه شدی

به من نگاهی کرد و بعد                   به آسمون اشاره کرد

به دود زشت ماشینا                    به دور دورا اشاره کرد

کاشکی که آسمونمون                  تمیز باشه، آبی باشه

کاشکی شبهای شهرمون                   همیشه مهتابی باشه




 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

بازی های آموزشی برای دانش آموزان مناطق دو زبانه

 در ادامه بازی هایی را قرار می دهم که برای آموزش زبان فارسی به کودکان و دانش آموزان مناطق دو زبانه مناسب است:

   I.      بازی آموزشی بشنو و جواب بده: بچه های کلاس خود را به دو گروه تقسیم کنید. کلمات فارسی را برای آن ها بخوانید. از گروه اول بخواهید هر گاه اسم یک "جاندار" را شنیدند آن را تکرار کنند و دسته دوم از دانش آموزان هرگاه اسم یک "رنگ" را شنیدند آن را تکرار کنند و اگر کلمه ای نه جاندار بود و نه رنگ، هر دو گروه سکوت نمایند. به عنوان مثال:

آهو - سیب - بابا - مادر - برف - زرد - شیر - بنفش - قرمز - کبوتر - سنگ - لیوان - سفید - اردک - مرغ - ماشین - قهوه ای - سیاه - کوه - آفتاب - خروس - نارنجی

  II.      بازی آموزشی نگاه کن ولی فراموش نکن: چند وسیله، میوه یا هر چیز دیگری که واژه ی آن در زبان فارسی با گویش محلی دانش آموز فرق دارد روی میز بگذارید و پارچه بزرگی روی آن بکشید. از دانش آموزان در دسته های سه نفری بخواهید جلوی میز بیایند. برای 20 ثانیه پارچه را بردارید، سپس با پارچه روی وسایل را بپوشانید، اینک از دانش آموزان بخواهید نام فارسی اشیایی را که دیده اند بر زبان اورند. هر دانش آموز که تعداد بیشتری واژه صحیح فارسی بر زبان آورد، برنده بازی است.

تذکر: توجه داشته باشید که برنده شدن در این بازی فقط جهت افزایش انگیزه ی بچه ها برای مشارکت در امر یادگیری زبان فارسی است و آموزگار باید تمام توجه خود را بر این امر معطوف کند.

III.      بازی آموزشی نمایش از روی قصه معلم: داستان کوتاهی را در نظر بگیرید و هر کدام از دانش آموزان خود را به نام یکی از قهرمانان این داستان نامگذاری کنید. مثلا پدر، مادر، پسر، دختر، مادربزرگ، پدربزرگ و ... یا اسامی حیوانات مانند؛ شیر، گرگ، کبوتر، روباه، خروس و .... سپس از آن ها بخواهید هر جای داستان نام آن ها بر زبان شما آمد، با حرکات یا تقلید صدا نقش فرد یا حیوان مورد نظر را نشان دهند.

 IV.      بازی آموزشی خرید و فروش: این بازی آموزشی برای آموزش نام فارسی کلمات و بهبود فرایند ارتباطی دانش آموزان به زبان فارسی کمک می کند. مثلا خرید و فروش از مغازه میوه فروشی (برای آموزش نام های فارسی سبزی ها، میوه ها و قیمت آن ها) و خواربارفروشی (برای آموزش نام های فارسی شیر، پنیر، دوغ، روغن، برنج، کره، ماست، تخم مرغ و ...).

 V.      بازی آموزشی مسافرت: بازی در نقش یک مسافر و انجام مکالمه های مربوط به راه آهن، فرودگاه، ترمینال اتوبوس ها و مینی بوس ها، زیارت مشهد و قم، گردش خیالی در اصفهان و شیراز و استان های شمالی زمینه مناسبی برای آموزش زبان فارسی به دانش آموزان را فراهم می کند.

 VI.      بازی آموزشی پرتاب توپ: برای هر کدام از بچه ها نامی برگزینید و تصویر یا عکس آن را روی سینه او بچسبانید.مثلا اقای سیب با عکس سیب روی سینه اش. سپس بگویید دایره وار بایستند. شما به نوبت توپ را به آن ها بدهید و نام یکی از بچه ها را به زبان فارسی بگویید. صاحب توپ باید، این نام فارسی را تشخیص دهد و به درستی با توپ همکلاسی خود را که صاحب آن نام است هدف قرار دهد.

 VII.      بازی آموزشی دوست و دشمن: بچه ها را دو به دو با کلمات متضاد نام گذاری کنید، سپس به آن ها بگویید: "هرگاه من یک کلمه را بر زبان آوردم، مخالف آن کلمه باید دست راست خود را بلند کند یا چشم چپ خود را ببندد و ..." به عنوان نمونه:

دوست با دشمن - کوتاه با بلند - شب با روز - کوچک با بزرگ - سرد با گرم – و ...

 VIII.      بازی آموزشی کلمه سازی با صدای آخر کلمات: در این بازی یکی از دانش آموزان کلمه ای را می گوید مثل "سیب"؛ دانش آموز بعدی باید کلمه ای بگوید که با صدای پایانی "سیب" یعنی "ب" شروع شود مثل "بابا". این بازی به همین ترتیب ادامه می یابد.

 IX.      بازی آموزشی گوش کن و پیدا کن: تصویر یک حیوان، میوه، ابزار و هر چیز دیگری را به یکی از کودکان بدهید. او بدون آن که اسم آن تصویر را بگوید، درباره ی آن به زبان فارسی توضیح می دهد. سپس بچه ها نام آن تصویر را حدس می زنند. اگر بچه ها درست حدس زدند تصویر بعدی را به یک کودک بدهید. تا موقعی که بچه ها اسم آن چیز را درست حدس نزده اند، هر کودک باید تصویر را بیش تر توضیح دهد.

 X.      بازی آموزشی جور و ناجور: برای اینکه دانش آموزان حوزه ای معنایی زبان فارسی را به خوبی یاد بگیرند در یک بازی سرگرمی چند کلمه را به آن ها بگویید یا تصویر آن ها را بکشید. آن ها باید کلمه ناجور را که حوزه ی معنایی اش با حوزه ی معنایی کلمات دیگر فرق دارد، پیدا کند. مانند این مثال: اسب، میز، گربه، سگ (در بین 4 کلمه داده شده، کلمه میز با 3 واژه دیگر متفاوت است.)

 امیدوارم که این مطلب و مطلب قبلی که در رابطه با بازی های آموزشی هستش به دردتون بخوره.

منبع: خودآموز روش تدریس زبان فارسی

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

نمونه آزمون های پایه ی اوّل ابتدایی

لینک دانلودنمونه آزمون عملکردی مرحله ی دوّم  ریاضی پایه ی اوّل ابتدایی  دبستان شهید کاظـمـی روستـای درجـه سه خیارک وابـسته به آمـوزش وپـرورش ناحـیـه ی یک اردبیل،این آزمون ۳برگی بوده ودارای  ۱۲سوال متناسب با سطح دانش آموزان نواحی محروم می باشد. 

به سال تحصیلی ۸۹-۱۳۸۸ (از ص ۱ الی آخر،توصیفی)

http://www.4shared.com/document/8v18HBB0/azmoe_riazy_nobate_dovom1388-8.html

لینک دانلود نمونه آزمون عملکردی مرحله ی یک ریاضی پایه ی اوّل ابتدایی

 دبستان شهید کاظمی روستای خیارک وابسته به ناحیه ی یک اردبیل

 به سال تحصیلی ۸۹-۱۳۸۸(از ص ۱-۹۷توصیفی)

با پسوند  pdfبه حجم۳/۱مگابایت

http://www.4shared.com/file/192405363/2a144410/azmmone_riyazypaieyehe_avval-_.html

لینک دانلودآزمون ریاضی دوبرگه ی نوبت دوّم

پایه ی اوّل ابتدایی دبستان پانزده خردادروستای جبّارلو ی شهر رضی

 به سال ۸۷-۱۳۸۶

باپسوندpdfبه حجم۳۱و۱۳۱کیلوبایت

 لینک دانلود برگه ی یک

 http://www.4shared.com/file/218120902/55151c09/azmoon_riyazy_nobate_do_bage_1.html

 لینک دانلودبرگه ی دوم

http://www.4shared.com/file/218121795/a891788c/azmoon_riazy_nobate_do_barge_2.html

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

بودجه بندی وبرنامه ی درسی هفتگی و نمونه چک لیست اوّل ابتدایی

در ادامه ی همین مطلب لینک دانلود برنامه ی درسی هفتگی پایه ی اوّل ابتدایی ،بودجه بندی کتاب های درسی پایه ی اوّل ابتدایی،فرم مشخصات دانش آموزی برای پوشه ی کاروچک لیست عملکرددرسی عمومی برای تمام دروس،نمونه چک لیست علوم اوّل ابتدایی، نمونه فرم واقعه نگاری ونمونه فرم ارزشیابی پوشه ی کارو همچنین سیاهه ی ریزنمران توصیفی پایه ی اوّل ،برای استفاده ی مراجعین این وبلاگ با پسوند(داک)به صورت ورد۲۰۰۳ برای دانلود گذاشته می شودتاهم قابل تبدیل به(پی دی اف)باشد وهم مراجعین بتوانندهرنوع تغییرات دلخواه را در فایل انجام دهند.

توجه :برای آشنایی با شیوه ی دانلود در آرشیومطالب وبلاگ به قسمت چهار داستان آموزنده مراجعه کنید.

 لینک دانلود برنامه ی درسی هفتگی پایه ی اوّل ابتدایی

http://www.4shared.com/document/JBn1FK8f/barnameheye_haftagiye_avval.html

لینک دانلود بودجه بندی کتاب های درسی اوّل ابتدایی

http://www.4shared.com/document/4GNzdV1U/Bodjeh_bandye_ketabhaye_avval.html

لینک دانلودفرم ارزیابی برای پوشه ی کاراوّل ابتدایی

http://www.4shared.com/file/193900178/8a6e90ef/forme_arzeshiabye_az_poshehye_.html

لینک دانلودفرم واقعه نگاری برای تمام پایه ها ی ابتدایی

http://www.4shared.com/file/193900364/994739eb/forme_vageh_negary.html

لینک دانلودفرم مشخصات برای پوشه ی کاراوّل ابتدایی

http://www.4shared.com/document/pqk2V385/forme_moshakhasat_avval_.html

لینک دانلودسیاهه ی ریزنمرات توصیفی اوّل ابتدایی

http://www.4shared.com/file/134985254/e06199aa/siaheye_khaly_riz_nomarate_avval.html

 لینک دانلود نمونه چک لیست عملکرددرسی عمومی قابل استفاده برای تمام دروس تمام پایه های ابتدایی

http://www.4shared.com/file/134985745/88b65a96/chek_liste_amalkard_dasye__omomy_.html

لینک دانلود نمونه ی چک لیست بخش حرکت (۶)علوم اوّل ابتدایی

http://www.4shared.com/file/134986811/eb458219/chek_liste__bakhshe_6_olome_avval.htm

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

نکاتی درباره آموزش به کودکان

موزش کودک را نمی‌توان محدود به حدودی كرد، چون ممکن است که کودک در هر لحظه حرکت متفاوتی را انجام دهد؛ پس آموزش کودک به خود کودک بستگی دارد. آموزش موسیقی و نمایش خلاق شامل آواز خواندن، حرکات ریتمیک و نمایش باعث گسترش مهارت‌های کودکان می‌شوند که این می‌تواند شامل مهارت‌های جسمانی، رفتاری، اجتماعی و ... باشد. بدین ترتیب آنها هیجانات خود را بیان می‌کنند، وقتی که شاد باشند آواز نشاط انگیز می‌خوانند یا ملودی گیرایی را زمزمه می‌کنند؛ در مقابل اگر آنها عصبانی یا ناکام باشند،....

آموزش کودک را نمی‌توان محدود به حدودی كرد، چون ممکن است که کودک در هر لحظه حرکت متفاوتی را انجام دهد؛ پس آموزش کودک به خود کودک بستگی دارد. آموزش موسیقی و نمایش خلاق شامل آواز خواندن، حرکات ریتمیک و نمایش باعث گسترش مهارت‌های کودکان می‌شوند که این می‌تواند شامل مهارت‌های جسمانی، رفتاری، اجتماعی و ... باشد. بدین ترتیب آنها هیجانات خود را بیان می‌کنند، وقتی که شاد باشند آواز نشاط انگیز می‌خوانند یا ملودی گیرایی را زمزمه می‌کنند؛ در مقابل اگر آنها عصبانی یا ناکام باشند، حرکات ریتمیک آنها ممکن است نامنظم و حالت تهاجمی داشته باشد. انرژی خود را رها می‌سازند و آن انرژی را در بروز خلاقیت‌ها و اهداف سودمند دیگری هدایت می‌کنند.
در زیر مراحل فراگیری را در سنین مختلف بررسی می‌‌كنیم.

کودکان نوپا

کودکان تا سه سالگی دوست دارند آهنگ‌های کوتاه بخوانند؛ اشارات و حرکات اشاره‌ای که هر فردی در زمان صحبت کردن به وسیله سر، صورت، دست‌ها و بدن خود انجام می‌دهد به آنها کمک می‌کند تا بتوانند اشعار و داستان را به خاطر بسپارند. بنابراین کار نمایش با این گروه تنها محدود به حرکات بدن می‌شود.

سه تا پنج سالگی

در این سن کودکان می‌توانند حرکات پیچیده‌تری را انجام دهند؛ بنابراین با ضرباهنگ حرکت می‌کنند و می‌توانند حرکات ریتمیک را به راحتی انجام دهند.

پیش دبستانی

در این سن کودکان می‌توانند در حین شنیدن داستان نقش‌های آن را نیز نمایش دهند. مانند نقش حیوانات(گربه، فیل و ...) یا نقش اجسامی مانند کامیون یا توپی که در حال بالا و پایین رفتن است را بازی کنند و سعی کنند تا آنجا که ممکن است آن نقش را درست تقلید کنند.

شیوه آموزشی در مقاطع مختلف

فضایی به عنوان فضای نمایش در نظر گرفته می‌شود و با اندکی تغییر فضایی آشنا به ناآشنا تبدیل می‌شود. نمایش خلاق تاثیر زیادی دارد و کودکان را قادر می‌کند تا از خود فاصله بگیرند و فردی جدید شوند.
هنگامی که مدرس نمایش خلاق برای اولین بار بدون معارفه رسمی وارد کلاس می‌شود، «شوک» و «شگفتی» خاصی به وجود می‌آید. کنجکاوی کودکان برانگیخته می‌شود، می‌خواهند غریبه را بشناسند، تازه وارد می‌تواند آنان را شگفت‌زده کند و امیدوارشان کند که برنامه‌ها و عادات روزمره آنها را در هم می‌شکند.

وقتی که همه جمع شدند، قصه‌ای شروع می‌شود که آنها هم در آن شرکت دارند تا به این وسیله همچنان هوشیار بمانند و خود را بخشی از فرآیند قصه احساس کنند، اگر در خلل این کار سئوالی برایشان پیش بیاید سئوالات را پاسخ دهید ولی به معنا و تفسیر آن نپردازید! هدف این است که با طرح قصه کلنجار روند و در خلال این کار، مهارت‌های شناختی خود را رشد دهند.

پس از گوش دادن به قصه‌ها (که با همکاری خود کودکان ساخته شده است) شروع به اجرای نمایش كنید؛ برخی اوقات با تمرینات عضلانی شروع كنید. برخی از روش‌های بنیادی حرکت را به ایشان آموزش دهید.

نقش‌ها را با توجه به علاقه کودکان محول كنید؛ یکی از کودکان کارگردان و راوی می‌شود، وظیفه او حفظ تداوم قصه است. در طول اولین جلسه در حرکات و واژگان کمی آنها را راهنمایی كنید اما انجام این کار در جلسات بعدی ضروری نیست! چرا که باید خلاقیت کودکان شکوفا شود و بیاموزند که واژگان و حرکات را خود باید خلق کنند.

همگی با کمک یکدیگر و با استفاده از اشیای داخل کلاس، وسایل ضروری برای نمایش را مهیا كنید.
داستان توسط خود کودکان پیش برده می‌شود و نقش آنها توسط شما کنترل و ریشه‌دار می‌شود. این جلسات باید حدود یك ساعت و نیم تا دو ساعت به طول انجامد.

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

روش تدریس یورش فکری (بارش مغزی)

 پیش گفتاری در مورد روش یورش فکری:

هرگاه فراگیر درمسیرکارویا یادگیری خود با مانعی روبه رو شود مسئله ای زاده می شود. توانایی حل مسئله که نوعی یادگیری پیچیده وسطح بالاست از دو راه درفرد ایجاد می شود:

1-کوشش وخطا که مستلزم صرف وقت وهرینه ی بسیار است.

2-یادگیـری نظـام دار که نظام آموزشی  آن راتدارک می بیند.

جان دیویی هرعمل انسان را نشان دهنده ی انتخاب یک راه حل توسط وی از بین راه حل های  مختلف می دانست روش یورش فکری به عنوان یکی از روش های موثر درافزایش توانایی حل مسئله فراگیران توسط  محققین آموزش وپرورش وخلاقیّت مورد تایید قرارگرفته است.((الکس اسبورن))وقتی که درسال1938 ایده جویی سازمان یافته  را به کاربست روش  یورش فکری رابنیان گذاشت. البته این نام توسط شرکت کنندگان درجلسه ی ایده جویی اسبورن به این روش اطلاق شده است که به معنای بهره گیری ازمغز برای حل مسئله یا پرداختن به موضوعی در زمان محدود است.

در فرهنگ(( وبستر)) بکارگیری فن گرد همایی که عده ای راه حل هایی را برای حل مسئله ای از طریق ارائه ی مجموعه ایده ها می یابند یورش فکری نا میده شده است.این روش از 400 سال قبل با نام ((پرایی بارشانا)) به معنای سوال ار بیرون وپاسخ از درون توسط معلمان هندو به کارگرفته می شده است.

دراین روش بنا به اصل تسهیل اجتماعی در فعالیت گروهی خلاقیت افراد برانگیخته می شود ووموجب رقابت های مثبت فکری در محیط بدون انتقاد شده وراه حل های گوناگون ارائه می شود همچنین قدرت تداعی معانی دوسویه پدید می آید.دراین جلسات  یادگیرندگان مجبور به سانسورافکار خودنیستند ومبتلا با رعایت قوانین آن مبتلا به وسواس فکری نمی شوندو عزت نفس آنان خدشه دار نمی شود.

قوانین روش یورش فکری:

قانون اوّل: ممنوع بودن انتقاد

هیچ یک از اعضاء درجریان ارائه ی ایده ها حق انتقاد واظهارنپر ندارند هرچند بی معنی وهجو باشند زیرا در آخر درباره ی ایده ها نظر خواهی می شوداظهارنظراونتقاد درمیان جلسه ی ایده جویی موجب ناکامی جریان ایده سازی شده وموجب(( خود سانسوری افکار))توسط اعضاء می شود.

قانون دوّم: پروراز در رویا

منظور این است که برای ارائه ی هر گونه ایده ی خلاقانه بایستی هر گونه قید وبند فکری را کنارزده واز مرز منطق معمول وخطوط قرمز متداول بدون ترس از انتقاد گذشت.

قانون سوّم : کمیت گرایی

هرچه تعداد ایده ها زیاد باشد دسته بندی موضوعی به آسانی صورت می پذیرد ومی توان درمیان تنوع ایده ها بهترین را برگزید معمولا درهر 20 دقیقه می توان بیش از 200ایده را پدید آورد.

قانون چهارم : مستند سازی

هرایده ای هرچن پیش پا افتاده باید ثپت شده و در معرض دید اعضاء قرارگیردمنشی گروه وجلسه باید ایده  هارا درمحل مناسب پس از نوشتن در برگه برای دید اعضاء نصب نماید وحق داردشرح وتفضیل همراه ایده ها را کوتاه وخلاصه کند.

قانون پنجم : تکوین ایده ها

برای جلسه ی ایده ها بهترین مسئله موضوع مشخص که دارای حیطه ی معین است می باشد بنابراین پیش از داوری بین ایده ها باید آن ها تکوین وتکمیل  واحیانابازبینی گردند .زمانی که برای این کار در نظر گرفته می شود بستگی به اهمیت مسئله،ضرورت زمانی حل مسئله و اشتیاق به حل مسئله دارد.

خلاصه ی یافته های پژوهشی درمورد یورش فکری به شرح زیر است :

1- توانایی حل مسئله در افراد را بالا می برد.

2-بیش از زوش مرسوم آموزشی به تولید راه حل های خلاقانه می انجامد.

3-بیش از روش سرزنش پاسخ های نتادرست، به راه حل مسائل می انجامد.

4-کوشش برای یافتن پاسخ سوال های طرح شده به افزایش پاسخ های خلاق می انجامد.

دی چکو وکرافورد می گویند : ((این روش راهی برای سنجش رفتارهای ورودی است زیرادرسلسله مراتب پاسخ ها از نیرومندی بیش تری برخوردارند وبه عنوان یک وسیله به یادگیرندگان برای یاد آوری مفاهیم واصول مورد نیاز برای حل مسئله کمک می کند.))

یورش فکری به دو طریق در تدریس ویادگیری کارکرد ها مفید است :

1-به تسهیل برقراری بین ایده ها وراه حل ها می انجامد.درگروه یورش قکری مشارکت اعتلا می یابد وانتقاد وایراد گیری کاهش می یابد،حمایت اجتماعی افزوده می شود وآرامش فکری بیشتری ایجاد می شود.

2-درگروه یورش فکری توانایی افراد برای انتقال اطلاعات برای حل مشئله تعیین شده، افزایش وبهبود می یابد یعنی فراگیر به راحتی می تواند اطلاعات ذخیره شده درحافظه ی بلند مدت خود را بازیابی کرده وبرای حل مسئله به کار گیرد.وبه تفکر واگرا وحل مسئله ی خلاق در عمل کمک می کند.

مراحل اجرای روش تدریش مبتنی بر یورش فکری :

مرحله ی نخست : بیان و ارائه ی قوانین یورش فکری

قوانین رابر روی نخته یا دیوار نصب کنید دانش آموزان با رویت آن ها از حاشیه روی پرهیز می کنند واین خطوط قرمز را رعایت می کنند.به این ترتیب فرآیندبرگزاری جلسه هدایت می شود.

مرحله ی دوّم :ارائه ی موضوع یا مسئله

این مرحله را بهتر است با عبارت ((چه شیوه ها وراه هایی است تا ...؟))شروع کنیم. برای مثال چه شیوه ها وراه هایی است تانحوه ی رسم متوازی الاضلاع را نشان دهیم؟درپیش گرفتن چنین روندی باعث می شود تا پایان این فعالیت اعضاء توجه خود را روی موضوع حفظ  کنند.

مرحله ی سوّم :آغاز ابراز ایده یا فکر

کار ارائه ی ایده به صورت های متفاوت انجام می پذیرد مشهورترین  آن ها(( روش چرخشی)) است در این شیوه هرفرد پس از بیان ایده ی خود،نوبت را دراختیار فرد دیگر قرار می دهد واگر ایده ای در ذهن ندارد با گفتن یکی از عبارت های ((دیگری))،((ازمن بگذر)) یا ((یک نفر دیگر)) رمان را دراختیار فرد دیگر قرار می دهد.مزیت این روش این است که همه ی افراد در ایده سازی شرکت می کنند  وایده ها یک به یک ثبت می شود.

مرحله ی چهارم :نمایش ایده ها برای تکوین

دراین مرحله ایده ها را پس از ثبت درمعرض اعصای گروه ها قرار می دهیم مثلا ایده ها را با ماژیک روی مقوا می نویسیم وان را به دیوار یا تخته می چسبانیم.

مرحله ی پنجم : بررسی وارزشیابی از ایده ها

دراین مرحله ایده های گروه های متفاوت را بررسی می کنیم ودر باره ی آن ها به اظهار نظر می پردازیم بهتر است برای موفقیت بیشتر در این کار ایده ها رااز نظر میزان اهمیت درجه بندی کنیم برای مثال طیفی از اعداد(1تا5) را برای آن ها درنظر بگیریم.

منابع فارسی :

1-آقازاده،محرم ،راهنمای روش های نوین تدریس،انتشارات آییژ،تهران :1385 .

2-اسبورن،ا،اس،پرورش استعدادهمگانی ابداع وخلاقیت،ترجمه حسن قاسم زاده،انتشارات نیلوفر،تهران :1368.

منبع انگلیسی :

firestein,R.L.,&McCowan,R.J.(1988)Creative problem solving

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

عوامل موثردرهوش های چندگانه دانش آموزان وسنجش آنها

هوش زبانی:یعنی توانایی به کارگیری درست لغات به صورت شفاهی یا نوشتاری،نحوی، آواشناختی ومعنا شناختی وجنبه های عملی زبان و... کاربردهای این نوع هوش طیفی از استفاده ی زبان برای متقائد کردن دیگران(معانی  وبیان) تا فنون یاد یاری و فرا زبان را شامل می شود.نواحی مغزی گیجگاهی وپیشانی چپ (بروکا و ورونیکه)درزمان استفاده از این هوش فعالتد،در کودکی به اوج می رسد وتا پیری باقی می ماند منشاء تکاملی آن از مطالب نوشته شده در سیصد سال پیش تا کنون می باشد ودر گونه های دیگری مثل میمون ها (توانایی نام بردن)نیز تظاهر می کند.از روش های پرورش ارزش های این هوش داستانسرایی شفاهی می باشد.ایضا عامل تاریخی  انتقال شفاهی مطالب پیش از چاپ مربوط به این نوع از هوش است.

سنجش در دانش آموزان:

- نسبت به سنش خوب می نویسد.

- می تواند داستان های بلندی را از خود بسازد یا لطیفه های فراوان بگوید.

- قادر است اسامی، مکان ها، تاریخ ها وجزئیات را به خوبی به حافظه بسپارد.

- از بازی با کلمه ها وخواندن کتاب لذت می برد.

- کلمه ها را به درستی ادا می کند.

- از گفتن اشعار بی معنی وزبان گیرها لذت می برد.

- از گفت وگوهای شفاهی مثل داستان وکتاب گویا وتفسیر رادیویی لذت می برد.

- با توجه به سنسش لغات زیادی می داند.

- با دیگران به روش کاملا کلامی ارتباط برقرار می کند.

- و...

عوامل موثردر پرورش هوش زبانی دانش آموزان:

کنفرانس ها،بحث های گروهی،کتاب،یادداشت،شکل گشایی،کاتالوگ،فعالیت نوشتاری،زمان مشارکت،داستانسرایی،نوارها وکتاب های گویا،سخنرانی بدون آمادگی قبلی،مذاکرات،خواندن همراه کر،خواندن فردی، خواندن در کلاس،به خاطر سپاری اطلاعات زبانی،ضبط لغات ادا شده،جمع آوری مجلات و...

هوش منطقی -ریاضی : یعنی توانایی استفاده ی درست از اعداد وارقام وبیان استدلالات درست ،این هوش مستلزم شناسایی الگوها وروابط منطقی،گزاره ها وقضایا بوده ودر مقولات هوشی طبقه بندی،رده بندی،استنباط،تعمیم،محاسبه،آزمون،وفرضیه کاربرد دارد. موقع بکارگیری این هوش لوب پیشانی ولوب آهیانه ی سمت راست فعال می شود اوج آن در دوره ی نوجوانی وجوانی بوده وپس از چهل سالگی افت می کند کشقیات علمی،فرضیه های ریاضی وسیستم های شمارش وطبقه بندی در زمره ی روش های پرورش ارزش ها در این حیطه ی هوشی می باشندمنشاء تکامل آن سیستم های شمارشی وتقویم های یافت شده ی قدیمی بوده ودرگونه های دیگری مثل زنبورها به صورت محاسبه ی مسافت نمود دارداهمیت این نوع هوش درعامل تاریخی کامپیوتر نمایان است.

سنجش در دانش آموزان:

- سوال های فراوانی در مورد نحوه ی کارکرد اشیاء مطرح می کند.

-  از بازی با اعداد وارقام لذت می برد.

- ازبودن در کلاس زیاضی کیف می کند.

- بازی ریاضی وکامپیوتری برایش لذت بخش است.

- از شطرنج ودیگر بازیهای فکری لذت می برد.

- به حل معماهای منطقی وطنز آمیز علاقه دارد.

- به طبقه بندی وسایر الگوهای منطقی علاقه دارد.

- به انجام آزمایشات در کلاس علوم یا ساعت بیکاری علاقه دارد.

- در انجام تفکر منطقی به روش پیاژه مهارت دارد.

- به موضوعات علمی،علاقه نشان می دهد.

 عوامل موثر در پرورش هوش منطقی- ریاضی در دانش آموزان:

نوشتن مسائل رباضی روی تخته،پرسش های سقراطی،دلایل علمی،تمرین های حل المسائل منطقی،طبقه بندی و رده بندی،تعیین کد،بازی ها و معماهای منطقی،محاسبه وکمیت نمایی،زبان های برنامه نویسی رایانه ای،تمرینات بسط شناختی پیاژه،روش های اکتشافی،معرفی منطقی-تربیتی دروس و...

هوش مکانی :یعنی توانایی درک درست جهان به صورت مکانی- بصری وایجاد تغییر در این ادراک.این هوش مستلزم شناسایی رنگ،خط،شکل وفرم،فضا وتوانایی تجسم و بازنمایی گرافیکی و رابطه ی بین این عوامل است.وبا قابلیت فرد برای تطبیق خود در یک(ماتریس)فضایی ارتباط دارد.نواحی خلفی مغزی در استفاده از این نوع هوش درگیر می شوند.(افکار توپولوژیکی در سنین کودکی باعث راهیابی به برنامه های اقلیدسی درنه و ده سالگی می شوند وچشم هنرمند در پیری نیز کارایی دارد)کارهای هنری،سیستم های دریانوردی وطرح های معماری و...نتیجه ی پرورش ارزشی این نوع از هوشندمنشاء تکاملی آن تصاویر کشیده شده روی دیوار غارها بوده وبه صورت غریزه ی خاکی در گونه های بسیاری از جانوران تظاهر دارداین نوع هوش با پیدایش عامل تاریخی ویدیو و تکنولوژی های بصری اهمیت بیشتری یافته است.

سنجش در دانش آموزان:

- تصاویر بصری را به صورت واضح گزارش می کند.

- در خواندن جدول ها ونمودارها ونقشه ها بهتر از متون غمل می کند.

- به خیال پرداز ی علاقه دارد.

- از انجام فعالیت هنری لذت می برد.

- در طراحی مهارت دارد.

- به دیدن فیلم واسلاید وسایر نمایش ها علاقه دارد.

- از حل معما ومسائل دسوار لذت می برد.

- می تواند اشکال سه بعدی جالبی را بسازد.

- هنگام خواندن از تصاویربیشتر از مطالب می آموزد.

-  به خط خطی کردن کتاب و برگه های خود می پردازد.

عوامل موثردر پرورش هوش مکانی در دانش آموزان:

نقشه،نمودار،جدول،تجشم،عکاسی،ویدیو،اسلاید،فیلم،معماهای بصری، کیت های سه بعدی،گرایش های هنری،داستانسرایی تخیلی،استعاره های تصویری، خیال پردازی خلاق، طراحی،کولاژ،طراحی ذهنی،تمرین فکر بصری، سمبل های گرافیکی ،نقشه های ذهن وسامانه های بصری،نرم افزارهای گرافیکی،یافتن الگو های بصری وخطاهای چشمی،علائم رنگی،فعالیت های مربوط به هوشیاری بصری، نقاشی وطراحی وتجربیات آموزش تصویری و...

هوش حرکتی-جسمانی : یعنی مهارت در بکارگیری کل بدن برای بیان افکار و احساسات.این هوش مهارت فیزیکی خاص از قبیل تعادل، هماهنگی،چالاکی، قدرت،انعطاف پذیری، قدرت،سرعت و همچنین قابلیت های لمسی را شامل می شود.این نوع هوش ارتباط تنگاتنگی با مخچه،غده های بازال وقشر حرکتی دارد.وپرورش ارزش هایی همچون صنایع دستی،حرکات ورزشی،کارهای نمایشی و مجسمه سازی را به دنبال دارد.منشاء تکاملی آن استفاده ی اولیه از ابزار بوده ودر دیگر گونه های جانوری مثل نخستین ها و مورچه خوارها و...نیز تظاهر پیدا کرده است این نوع هوش در روره ی اقوام وحشی اهمیت بیشتری داشت.

 سنجش در دانش آموزان:

-  دریک یا چند حرکت ورزشی خوب عمل می کند.

- زمانی که بای مدتی در یک جا می نشیند دائما تکان می خورد ونا آرامی دارد.

- حرکات دیگران را به راحتی تقلید می کند.

- از جدا کردن قطعات وسابل مختلف وگذاشتن دوباره ی آن ها سر جای خود لذت می برد.

- دست های خود را روی چیزی که می بیند می گذارد.

- از دویدن وپریدن وسوت زدن وفعالیت هایی از این قبیل لذت می برد.

- بیانات خود را بسیار با احساس ادا می کند.

- در کارهای دستی مهارت زیادی دارد.

- هنگام فکر کردن یا کار کردن سایر احساسات فیزیکی را گزارش می دهد.

- از کار کردن با گل رس وسایر تجربیات لامسه ای لذت می برد.

عوامل موثر در پرورش هوش حرکتی جسمانی در دانش آموزان :

حرکات خلاق،تفکر عمل مدار،گردش علمی،نمایش بی کلام،نمایش کلاسی ،بازی گروهی ورقابتی، تمرین های هوشیاری فیزیکی،انواع مختلف فعالیت عملی،صنایع دستی،نقشه های بدن، تصویر برداری هنر،آشپزی و باغبانی وسایر فعالیت ها،نرم افزارهای واقعیت مجازی،مفاهیم حرکتی،فعالیت های آموزش بدنی، استفاده از زبان اندام،تجربیات واطلاعات لمسی، تمرین های ریلکسیشن،واکنش های بدنی

 هوش موسیقیایی  :یعنی توانایی درک ،تشخیص،تبدیل واجرای  اشکال موسیقیایی .این هوش مستلزم شناسایی ریتم ،ارتفاع یا ملودی وطنین  یا رنگ مایه ی یک قطعه ی موسیقی است.فرد می تواند درکی استعاری یا صعودی= نزولی (برونی =درونی)یا درک معمولی یا نزولی= صعودی (تحلیلی =تکنیکی )یا هر دو را ازموسیقی داشته باشد.موقع استفاده ازاین هوش لوب گیجگاهی راست درگیرمی شود در نتیجه ی گسترش هوش اولیه ،وبحران  زدگی نوابغ توسعه یافته است .آهنگسازی ونوازندگی  ... از روشهای ارزشی آن به شمار می رود.منشاء تکاملی این نوع هوش ابزارهای موسیقیایی درعصرحجر بوده است ودر گونه های دیگرجانوری مثل پرندگان  نمود دارد وعامل تاریخی موثردراهمیت پیدا کردن آن به زمانی برمی گردد  که مکالمه درطبیعت بیشتر به صورت موسیقی بوده است.

سنجش در دانش آموزان :

- ملودی های آواز را به خاطر می آورد.

- از صدای خوبی برای آواز خواندن برخوردار است.

- در گروه کر،به نواختن یا خواندن می پردازد.

- در صحبت کردن یا حرکت کردن،بسیار موزون عمل می کند.

- به طور نا خودآگاه با خود زمزمه می کند.

- همان طور که کار می کند،با دست ضربات ریتمیک روی میز وارد می کند.

- نسبت به صدای محیطی حساس است.

- وقتی قطعه ای موسیقی پخش می شود، به طور مطلوبی واکنش نشان می دهد.

- آواز هایی را که خارج از مدرسه فرا گرفته است،می خواند.

- صداهای نا موزون وسازهای خارج از ریتم وکوک را تشخیص می دهد..

عوامل موثر در پرورش هوش موسیقیایی دانش آموزان:

مفاهیم موسیقایی،آوازخواندن ،زمزمه کردن،یا سوت زدن،نواختن موزیک ضبط شده،نواختن آهنگ با پیانو،گیتاریاسایرآلات موسیقی،آوازخواندن گروهی  ، موسیقی حالات روحی،گرایش موسیقیایی،نواختن سازهای کوبه ای ،ریتم،آواز،ضربه وسرود،استفاده از موسیقی متن ،ارتباط دادن آهنگ با مفاهیم،ساختن ملودی های جدید برای مفاهیم ،گوش دادن به مظاهردرونی موسیقی،نرم افزار موسیقی،موسیقی فراذهنی.

هوش میان فردی :یعنی توانایی درک وتمایز حالات روحی،مقاصد،انگیزه ها واحساسات دیگران.این هوش، مستلزم شناسایایی حالات چهره،صداها،ایماواشارات،توانایی تشخیص انواع مختلف نشانه های بین فردی وتوانایی پاسخ گویی صحیح به این نشانه هاباروش عملی است.موقع استفاده ازاین هوش لوب های پیشانی،لوب گیجگاهی به ویژه در نیمکره سمت راست مغز وسیستم لیمبیک  فعال می شوند.الحاقات وترکیبات  سه ساله نخست زندگی ازعوامل توسعه ی آن بوده واسناد سیاسی  ونهادهای اجتماعی از روشهای پرورش ارزشی آن محسوب می شود.منشاء تکاملی آن زندگی گروهی برای شکار بوده وتظاهر آن در گونه های دیگرمثل نخستین ها و... به صورت پیوند مادری مشاهده می شود.عامل تاریخی اقتصاد خدماتی در اهمیت پیدا کردن این نوع هوش نقش بسزایی داشته است.

سنجش در دانش آموزان:

- با همسالان خود معاشرت دارد.

- به نظر می رسد که از توانایی ذاتی برای ریاست برخوردار است.

- معمولا دوستان خود را نصیحت می کند.

- به نظر می رسد که با چم وخم زندگی شهری آشنا است.

- عضو باشگاه یا سازمان یا گروه های رسمی همسالان خود است.

- از تدزیس برای سایر کودکان لذت می برد.

- از بازی با دیگر کودکان لذت می برد.

- دو یا چند دوست صمیمی دارد.

- از حس همدردی بالایی برخوردار است.

- دیگران از معاشرت با او لذت می برند.

عوامل موثر در پرورش هوش میان فردی در دانش آموزان:

گروه های همکار،ارتباطات میان فردی،میانجیگری در درگیری ها،آموزش به همسالان،بازی های صفحه ای،جلسات معماهای گروهی،در میان گذاشتن مسائل با همکلاس ها،فعالیت های اجتماعی، دوره های کارآموزی،تقلیدها وشبیه سازی ها،انجمن های علمی،نرم افزارهای تعاملی و دوسویه ،گردهمایی های اجتماعی.

هوش درون فردی:یعنی شناخت خودوتوانایی  عملکرد مناسب براساس آن.این هوش،مستلزم ذاشتن تصویر روشنی از توانایی ها ومحدودیت های فردی، آگاهی ازحالات درونی،مقاصد،انگیزه ها،خلق وخو،تمایلات،قدرت خویشتن داری،انضباط فردی،ادراک وعزت نفس است.دز زمان استفاده از این نوع هوش لوب های پیشانی،آهیانه وسیستم لیمبیک فعال می شوند.شکل گیری مرز میان خود ودیگری در سه ساله ی نخست از عوامل توسعه ی آن محسوب می شوند.از روش های پرورش ارزشی آن می توان به سیستم های دینی،نظریات روان شناسی ومقررات عبور ومرور اشاره کرد.منشاء تکاملی آن شواهد حیات معنوی اولیه بوده وبرخورد شامپانزه با آینه وتجربه ی ترس در میمون ها از تظاهر این هوش در دیگر گونه های دیگر جانوری محسوب می شود.عامل تاریخی پیچیده شدن زندگی اجتماعی ونیاز به اخذ تصمیم بر اهمیت پرورش این هوش تاکید دارد.

سنجش در دانش آموزان :

- استقلال واراده ی بالایی دارد.

- قابلیت ها وضعف های خود را می شناسد.

- وقتی تنها می ماند به مطالعه وبازی می پردازد.

- در شیوه ی زندگی ویادگیری ساز خودش را می زند.

- از علایق وسرگرمی های خود زیاد حرف می زند.

- از عهده ی مراقبت از خود به خوبی بر می آید.

- قادر است احساسات خود را به درستی بیان کند.

- قادر است از شکست ها وموفقیت های خود درس بگیرد.

- از عزت نفس بالایی برخوردار است.

عوامل موثر در پرورش هوش درون فردی در دانش آموزان :

مطالعات فردی،لحظه های عاطفی،آموزش های فردی،پروژه ها وبازی های فردی، رفتن به مکان های خلوت برای مطالعه،دوره های واکنشی یک دقیقه ای،کانون های علاقه،روابط فردی،مواجهه با برنامه های درسی انگیزشی،ساعت آزاد،یادگیری برنامه های خودآموز،حق انتخاب تکلیف،فعالیت های مربوط به عزت نفس،جمع آوری مجلات،جلسات تعیین هدف،جلسات تعیین هدف، فعالیت های مربوط به عزت نفس وجمع آوری مجلات.

هوش طبعت گرا : یعنی مهارت در شناخت وطبقه بندی گونه های ومختلف گیاهی وجانوری ومحیط فردی وتوانایی شناسایی دیگر پدیده ها وتشخیص وتمییز اشکال غیر زنده. در زمان بکارگیری این هوش نواحی لوب آهیانه ی چپ فعال می شود عوامل توسعه ی آن تحصیل وتجربه بوده واز روش های پرورش ارزشی آن می توان به رده بندی مردمی،دانش های گیاهی،آیین شکار واسطوره شناسی روح حیوانات اشاره کرد.منشاء تکامل آن ابزار های شکار اولیه بوده،وتظاهر آن در گونه های دیگر به صورت غریزه برای شکار می باشد و اهمیت شکار در اقوام اولیه و نیاز به حفظ اکویسیتم حیات در حال حاضر از عوامل تاریخی تلثیر گذار بر اهمیت آن هستند.

سنجش در دانش آموزان:

- در زمینه ی حیوانات اهلی مورد علاقه اش زیاد صحبت می کند یا ترجیح می دهد بیشتر در طبیعت باشد.

- رفتن به طبیعت و باغ وحش یا موزه های تاریخ طبیعی را دوست دارد.

-  به تشکیلات طبیعی توجه و دقت فراوان دارد.

- از مطالعه  ی اکولوژی طبیعت،گیاهان وحیوانات لذت می برد.

- در کلاس در مورد حقوق حیوانات یا حفاظت از کره ی زمین صحبت می کند.

- از انجام کارهایی مانند مشاهده ی پرندگان،جمع آوری پروانه ها وسایر حشرات و...لذت می برد.

- اغلب چیزهایی مانند حشرات،گل ها، برگ ها یا سایر چیزهای طبیعی را با خود به کلاس می برد.

- به موضوعاتی که مربوط به سیستم های زنده است بسیار علاقه مند است.

عوامل موثر بر پرورش هوش طبیعت گرا در دانش آموزان :

پیاده روی در طبیعت،اکواریوم ها،تراریوم ها (وسیه ای برای نگه داری حیوانات)،واکوسیستم های قابل حمل،باغبانی،آوردن حیوانات خانگی به کلاس،فیلم هایی از طبیعت،ابزار مطالعه ی طبیعت،ایستگاه هواشناسی کلاس،گیاهان به عنوان وسایل صحنه و... 

 *** در مورد هوش نهم(وجودی) وهوش دهم اطلاعات زیادی در دسترس نیست.

منبع اقتباسی:

1-آرمسترانگ، توماس،مترجم:صفری،مهشید،هوش های چندگانه در کلاس های درس ،انتشارات رشد،تهران:1383

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

معانی برخی از نمادها درنقاشی کودکان

 ترسیم قلعه وخانه

درکشیدن خانه چنانچه کودک از خط کش استفاده کند نشان دهنده ی این است که نوعی اضباط را بر خود تحمیل می کند وخود را کامل وبی نقص نشان دهد،وسعت سقف خانه ودریچه های احتمالی بزرگ آن نمایانگر ذهن باز اوست واگر لولو وکرکره داشته باشند نشان می دهد که هرکس مجوز نفوذ به جهان درونی کودک را ندارد.همچنین رسم دریچه روی در ویا سقف نشان دهنده ی محتاط بودن کودک است. کشیدن خانه در سمت چپ ویا پنجره های بیشتر خانه دراین سمت بیان می کند که کودک بامادر بهتر از پدر ارتباط دارد،وجود علائم دیگر مثل کشیدن خورشید در سمت چپ بلند تر بودن برج سمت چپ در قلعه نیز بر آن دلالت می کند وبرعکس.(درنقاشی همیشه سمت چپ معرف مادر وسمت راست معرف پدر است)اگر پنجره ها باز باشند نشانگر برون گرایی واجتماعی بودن کودک است وبرعکس.

2- راه

راه نشانگر ارتباط است هر چه عریض ومزین باشد نشان دهندهی شادی است ونشیب وفراز وسنگلاخی بودن آن نمایانگر مشکلات کودک است.سیاه بودن باراه چنانچه با نمادهای دیگر مثل پوشیده شدن خورشید با ابر ووجود لکه سیاه دیگر درنقاشی مبین اضطراب در کودک است.بن بست بودن راه نشانگر مشکلات حل نشده ازیک طرف وچنانچه راه از یک طرف به خانه متصل باشد نشانگر درخود فرورفتگی اوست.ترسیم راه های متعدد در جهات مختلف نشان دهنده ی نا آرامی وناپایداری کودک در فکر وعمل است.

3- کشتی

کشتی درنقاشی عده ای از کودکان گریز در خیال پردازی ودر دسته ای دیگرگرایش به انزوا وباخورد دفاعی (کشتی جنگی) ویا خواسته ی عمیق در دستیابی به قدرت است که باید توسط نماد های احتمالی دیگر تفسیر شود.وجود امواج که کشتی بروی آن قرار دارد نشان دهنده ی جهان پر رمز ناهشیار وهیجان وحساسیت است ودود کش وتوپ های کشتی پرخاشگری مردانه را نشان می دهند.

4-  هواپیما

معنای هواپیما وکشتی مشابه هستند اما هواپیما گرایش به قدرت واعتلا وارده ی فرد برای غلبه بر مشکلات  را در حد بیشتر آشکار می سازد.هواپیمای جنگی مبین پرخاشگری وتعارض است.بمب ها نشانگر خشم والدین ودرگیری شدیدی که کودک بر آن ناظر بوده می باشد همچنین بمب ها ترس کودک از واکنش های خشونت آمیز را باز گو می کند.

5- کوه ها

کوه های خشک ونوک تیز نمایانگر مشکلات وموانعی هستند که بر سر راه کودک قرار دارد(مثل مشکلات سازش اجتماعی) وکوه های انحنادار وسرسبز نماد پستان مادرانه ومعرف عشق وتغذیه وعطوفت هستند.

6- آب،ابر،باران وبرف

آب سرچشمه ی حیات ونماد مادری ،هیجان ها،دریافت های حسی وتخیل است.دریاچه واقیانوس نیاز به حمایت مادرانه از کودک را مشخص می کند ولی درپیوسته در نقاشی کودک آب در نقاشی غلبه داشته باشد بیانگر فعل پذیری همراه با هیجان پذیری مفرط ودریافت پذیری گسترده ی کودک است.ولی از آن جا که آب با شیب زمین منطبق است مبین انعطاف پذیری،سازش یافتگی،خیال بافی و رویا پردازی است. اگر آب به صورت ابرهای تهدید کننده و موحش در آمده باشد نشان دهنده ی ترس کودک از برون ریزی خشم،کیفرها وهیجان مادر است.ابرهای درهم فشرده نشانگر مادری مداخله گر است.اگر آب به صورت باران وبرف در آید نشان دهنده ی غمگینی کودک است واگر همه ی صفحه را قطرههای باران یا دانه های برف بپوشاند نشانگر اضطراب کودک است.

7- رنگین کمان

رنگین کمان معرف قدرت الهی وحمایت سحر آمیز می باشد که در پناه آن می توان به آرامش دست یافت وگذر طوفان زندگی مشان می دهد که کودک خود را در پناه آن قرار می دهدتا طوفان به پایان برسد همچنین نشانگر بازگشت به آغوش مادرانه را آشکار می کند که کودک به حمایتش نیاز دارد.

8- خورشید وماه وستارگان

خورشید نمایانگر اقتدار وخلاقیت مردانه است که توانایی کیفر دهی دارد اگر خورشید گسترده ونورانی باشد بیانگر اهمیت پدر در خانواده وهروقت در افق دوردست وتقریبا ناپدید نقاشی شود نشان دهنده ی چهرهی هراسناک کودک از پدر است خورشید هنگام غروب آشکار کننده ی تعارض کودک با پدر است ولی اگر خورشید در هنگام غروب با رنگ قرمز نقاشی شود مبین تمایل کودک به انهدام پدر وپرخاشگری نسبت به اواست.اگر خورشید درنقاشی های متوالی درسمت چپ کشیده شود به منزله ی اقتدار مادر است.ماه رویاها وجهان پر رمز ناهشیار را نشان می دهدومحتوای آن از خوابدیده ها وترس های شبانه آشکار می شود.نشانگر زمینه ی اضطرابی به همراه کنجکاوی کودک دربارهی رمز وراز زندگی است ونماد زنانه محسوب می شود.ستارگان نشانه ی میل به درخشش وجلب توجه هستند ونیاز کودک به برانگیختن وتحسین ومحبت دیگران رانشان می دهد.

۹-  حیوانات

حیوانات اهلی در نقاشی معرف احساسات وکشاننده های مهار شده واجتماعی هشتند وحیوانات وحشی برعکس.مثلا سگ درنقاشی کودک نیاز به ملاطفت ونوازش است ولی اگر با خطوط خشن رسم شود پرخاشگری رانشان می دهد واگر قلاده داشته باشد میزان  رابطه ی وابستگی استقلال یا غالب ومغلوب را بیان می کند. جوجه هامعرف چهار چوب خانوادگی ونیاز به نوازش وحمایت ولانه ی آن ها نشانگر جایی است که زندگی در آن لذت بخش است.کلاغ ها وپرندگان سیاه دیگر نشانگر اضطراب،ترس وگنهکاری وتهدیدی که نزدیک است رابیان می کنند.عقاب ها نمایانگر قدرت وپرخاشگری هستند.پرندگان آسمان به اینکه چه مقدار از فضای نقاشی رااشغال کنند آرمانگری وخیال پردازی را نشان می دهند.ماهی ها احساس راحتی وآرامش رانشان می دهند وگاها بی دفاع بودن رابیان می کنند.(بسته به نقاشی) و...کوسه ها وگرگ ها وسوسمارها قدرت پدرانه رانشان می دهند ودربسیاری از موارد نشان دهنده ی پرخاشگری هستند.مارها کشاننده های پنهان وخطرناک را نشان می دهند مثل امورجنسی.عنکبوت نشانگر مادر قدرتمند است.جادوگر نشان دهنده ی مادری خشن وترسناک است. و...

 بنده هرسال دوبار از شاگردانم می خواهم هرکس وهرآنچه که بدشان می آید رادر یک برگ نقاشی کنند وبعد آن را تکه تکه کرده در سطل آشغال بریزند.آیا می دانید چرا؟

منبع اقتباسی :

1- دادستان، پریرخ،ارزشیابی شخصیت کودکان بر اساس تست های ترسیمی،انتشارات رشد،تهران:1383 .

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

اصول آموزش نوشتاری ومولفه های مداخله ای زودرس

1-اختصاص زمان کافی به نوشتن :

نوشتن مستلزم تفکر،تعمیق،نوشتن وباز نوشتن است. اما در حقیقت بسیاری از شاگردانی که دچار مشکل نوشتاری هستند، روزانه کمتراز10 دقیقه را به نوشتن اختصا ص می دهند درحالی که دست کم لازم است چهار روز در هفته وهر بار50  دقیقه در این زمینه تمرین کنند ودر مورد برخی از دانش آموزان این زمان نوشتن باید به چند بخش تقسیم شود.

2-استقرار جو تعاون :

جو کلاس باید به پرورش فعالیت های نوشتاری کمک کند ومشوق کارهای گروهی باشد.برای مثال معلم می تواند از شاگردان بخواهد مدارک مربوط به نوشته های خود مانند طرح های کنونی، فهرست متن های نوشته شده ی پیشین وافکار مربوط به موضوع های آینده را در پوشه های انفرادی قرار دهند.ابزارهای کمک آموزشی مربوط به نوشتن مانند لغت نامه ها وکتاب های مرجع باید در جایی قرار داده شوند که دانش آموز بتواند به طور مستقیم و بدون کمک معلم به آن ها دسترسی داشته باشد.

3- آزادی انتخاب موضوع توسط شاگرد:

اگر دانش آموزان بر اساس رغبت هایی خاص خود موضوع ها را انتخاب کنند،همواره موفقیت آن ها بیشتر است به شرطی که تمامی اطلاعات یا منبع ها ی مورد نیازشان بلا فاصله در اختیار آن ها قرار داده  شوند.

4-ارائه ی الگوی فرآیند نوشتن و راهبرد های فکری :

اگر معلمان یا همسالان الگو های فرآیند شناحتی را که درنوشتن خود به کار می برند، ارائه دهند،رغبت شاگردان را به نوشتن برمی انگیزند.برای مثال معلم می تواند مراحل نوشتن را بر اساس فکر کردن باصدای بلند برجسته سازد((من می خواهم قصه ام دارای یک طرح مرموز باشد.خانه ای که دارای بال  های پرنده است چه طوری است؟حالا باید دربارهی کسانی که در این قصه هستند تصمیم بگیرم ...))

***لازم به ذکر است اعتقاد داشتن به رویکرد فرآیندی  که بر فرآیند های تفکردرتدریس نوشتن تاکید دارد موجب می شود آموزگاران تلاش کنند تا پیچیدگی جریان های نوشتاری را درک کنندتا بتوانند دانش آموزان را در انتخاب وسازماندهی تکالیف یاری دهند چنیین معلمانی پیوسته دانش آموزان را تشویق می کنند تا همواره پرسش هایی را مانند((برای چه کسی می نویسم؟هدفم از نوشتن چیست؟چه چیز هایی را باید بنویسم؟ چگونه باید بنویسم؟چگونه می توانم فکر بهتری داشته باشم وبه آنها سازمان دهم؟چگونه می توانم افکارم را به صورت نوشته ای در آورم که خواننده آن ها را بفهمد؟و...))را برای خود طرح کنند وبه آن  ها پاسخ دهند.

5- گسترش بازتاب تفکر و حضور دیگران :

برخلاف برنامه های سنتی در نوشتن  وبه خصوص انشاءکه دانش آموزان بر این باورند که برای معلم می نویسند وباید معیارهای او را درنظر بگیرند در رویکرد های نوین آموزگار می تواند حس حضور دیگران را بر اساس همکاری،مشورت، مشارکت گروهی و انتشار در شاگرد تقویت کند. شاگردان باید مجال بحث درباره ی پیشرفت انشاء را با همسالان خود که متخصص نوشتن نیستند، داشته باشند. وقتی طرح های انشای آن ها به پایان رسید، شاگردان باید بتوانند آنچه را که نوشته اند برای همسالانشان بخوانند.

6- انتقال مالکیت ومهار گری به شاگردان:

یعنی همان طور که شاگردان به درونی سازی راهبردهای آموخته شده می پردازند باید مسوولیت نوشته های خود رابپذیرند و بتوانند بدون هدایت آموزگار کار کنند.

7- لزوم تمرکز بر رغبت های کنونی شاگردان :

توجه آموزگار باید نسبت به رغبت های شاگردان معطوف باشد ومراقبت کند تا رویدادهای مناسبی به عنوان موضوع انشائ انتخاب شوند. موضوع هایی مانند ورزش،مدرسه،اخبار محلی وملی،مسافرت ها وتعطیلات  و...می توانند موضوع های خوبی باشند.

8- اجتناب از ارزشیابی تنبیهی :

نباید اجازه دا شیوه های ارزشیابی شاگردان را دلسرد کند.  به این منظور بهتر است نوشته ها نه فقط از لحاظ فنی،بلکه از راویه ی طرح افکار طرح شده مورد ارزشیابی قرار گیرند. مثلا اگر شاگردی در بسیاری از زمینه ها دچار اشکال است باید فقط یک نوع از اشتباهات وی اصلاح گردد وپس از آنکه توانست مهارت های لازم را درآن زمینه به دست آورد به دیگر زمینه ها پرداخته شود.

9-متمایز کردن شیوه های نگارش متون شخصی واداری و... :

هدف های  انواع نگارش ها متفاوتند. در نوشته های شخصی هدف اصلی گسترش افکار وبیان آن ها به صورت نوشتاری است وزاویه ی فنی ارزش کمتری دارد وبالعکس هدف نامه های اداری تولید نهایی است که ضوابط وساختار خاصی دارد. براساس متمایز کردن این دو هدف است که فرد می تواند مهارت های لازم را در هر دو زمینه به دست آورد.

10-ارائه ی درونشدهای متعدد :

دانش آموزان باید چیزی در دست داشته باشند که درباره ی آن بنویسند بنابراین باید مطمئن شد که آن ها دارای تجارب شخصی کافی در زمینه های مربوط به موضوع هستند.بحث کردن در زمینه های موضوع نیز در این جهت مفید است.

11- برنامه ریزی برای نوشتن به صورت مکرر :

تجربه های مکرر نوشتن باعث گستر مهارت ها در این زمینه می شوند برای مثال آموزگار از دانش آموزان می خواهد که در خلال هفته چند صفحه از دفتر خاطرات شخصی خود شان را بنویسد اگر چه معلم حتی آن ها را نخواند روش مناسبی برای بهبود کیفیت نوشتن وانشاء است.

12- روش تکمیل وترکیب جمله ها :

روش تکمیل جمله ها موجب افزایش درک ومهارت های زبان می شود وبر یکی از اصول نظام گشتالتی استوار است که بر اساس آن ارگانیز م تمایل دارد تا یک ساخت ناقص را با افزودن عنصری که وجود ندارد تکمیل کند.بنابر این اصل یک کلمه از جمله حذف می شود وشاگردان باید کوشش کنند تا کلمه های متفاوتی را که می توانند به جای کلمه ی حذف شده قرار دهند بیابند.این جمله ها را می توان از کتاب های شاگردان استخراج کرد.

در روش ترکیب جمله ها که برای نوجوانان وبزرگسالان بیشتر مفید است معلم چندین جمله ی اصلی را جدا از یکدیگر می نویسد وشاگردان باید این جمله ها را با اضافه کردن شرح ها وارتباط ها به صورت جمله های پیچیده تری در بیاورند.

مولفه های مداخله گری زودرس قبل از ورود به دبستان،نشانه ها،اهداف،برنامه ها

***نشانه های اعلام کننده ی شکست تحصیلی

الف: نارسایی های آوا شناختی

ب: ناتوانی در تحلیل وترکیب صوت ها

ج:مشکلات در نامگذاری سریع اشیاء

د: مشکلات در هماهنگی های دیداری-حرکتی و...

***هدف برنامه های مداخله ای زود رس

-افزایش هوش وکمک به شکوفاشدن نیروهای بالقوه ی کودک.

-کمک به پیشرفت کودک در تمامی قلمروهای تحول.

- پیشگیری ویاجلوگیری از بروز اختلالات ثانویه.

-کاهش تنیدگی خانوادگی.

-کاهش وابستگی به دیگران وسازش یافتگی با محیط  اجتماعی.

-کاهش نیاز به خدمات آموزشی وپرورشی خاص در سنین مدرسه ای.

-صرفه جویی قابل توجه هزینه های بهداشتی وآموزشی وپرورشی.

 برنامه های مولفه های مداخله ای زودرس :

1-مهارت های خودگردانی ودستیابی به مفهوم خود :

کودکان باید با انجام فعالیت هایی مانند لباس پوشیدن،خوردن،بهداشت شخصی و ... به توانایی خود گردانی دست یابند.این مهارت هاتحول مثبت مفهوم خود واحساس استقلال را افزایش می دهند.

2- فعالیت های زمخت حرکتی :

این نوع فعالیت ها مستلزم استفاده از عضلات  بزرگ هستند که برای حرکت دادن بازوها، ساق ها ،دست هاوپاها به کار می روند.راه رفتن،خزیدن،پریدن،پرت کردن و حرکت های چرخشی از جمله ی این فعالیت ها هستند.

3- فعالیت های ظریف حرکتی :

این فعالیت ها با عضله های کوچکی مرتبط هستند که برای حرکت دادن انگشتان و مچ دست و همچنین ایجاد هماهنگی بین دو دست به کار می روند. بازی هایی مثل جا اندازی قطعات، بازیهای انگشتی، بریدن اشیاء، نقاشی،باز وبستن دکمه ها وبندها وباز ی باگل وخمیرشن وماسه و..ازجمله حرکت هایی است که به پیشرفت توانایی حرکت های ظریف منجر می شود.

4- فعالیت های شنیداری و آگاهی از ساختارآواشناختی :

یکی از مهمترین مهارت های پیش ازخواندن،آگاهی نسبت به صوت های کلمات است.فعالیت هایی که می توانند کودکان را در بازشناسی صوت ها، ایجاد تمایز بین صوت های شنیداری و تقویت حافظه ی شنیداری یاری دهند، شامل بازیهایی با کلمات،بازیهای قافیه دار، وبازیهای حفظ کلمه هستند.لازم به ذکر است که در صورتی که شاگرد به توانایی تحلیل شکل کلی کلمات به اجزاء وبرعکس آن،درپایه ی اول دست یابد خود به خود بسیاری از اختلالات نوشتاری رفع می شود.

5- فعالیت های دیداری :

بازشناسی تفاوت ها وتشابه ها در تصاویر،شکل ها وحروف و....از فعالیت هایی هستند که موجب تمایز یافتگی دیداری،حافظه ی دیداری و توحید یافتگی دیداری و حرکتی ازجمله هماهنگی چشم و دست را متحول می سازد.

6-فعالیت های ارتباطی وزبانی :

توانایی استفاده از زبان شفاهی برای انتقال افکار خویش به دیگران از اهمیتی بنیادی برخورداراست . اما استفاده از آن مستلزم شنیدن،حرف زدن، فهمیدن زبان دیگران،پاسخ دادن به خواسته های آن ها،آغاز کردن ارتباط ها و مکالمه ها وتوضیح دادن است.

7-فعالیت های شناختی :

بسیاری از بازی ها مانند مرتبط کردن اشیای مشابه یا متفاوت به یکدیگر،طبقه بندی، مقایسه ومبادله ی افکار وهمچنین حل معماهامیتوانند کودکان را به تمرین های فکری وادارند.

8- فعالیت های اجتماعی :

یادگیری چگونگی تعامل با دیگران وکنار آمدن با آن ها بر اساس ایجاد روابط متناسب با کودکان وبزرگسالان ومشارکت در بازی های گروهی از جمله فعالیت هایی هستند که مهارت های اجتماعی کودکان را پرورش می دهند.

*** اگر چه راهبر هایی مناسب در کتاب های بخوانیم بنویسیم پایه های ابتدایی برای این منظور با اشراف  مولفان به دانش نا کافی اولیاء ومربیان و آموزگاران ، کمبودمنابع دانشی مناسب قابل دسترس در زمینه ی راهکارهای کاهش اختلالات یادگیری در ایران ،کمبود بودجه ی مدارس ونا آگاهی مدیران وعدم توانایی مالی آموزگاران واولیاء جهت تدارک وسایل لازم به منظور استفاده از روش های مناسب نوشتن که متکی بر نظریا ت تلفیقی بین رشته ای وچند حسی هستند و دهها عامل دیگر، هوشمندانه پیش بینی شده است ولی لزوم اجرای برنامه های پیش از دبستان از سنین پایین وشناسایی بهنگام وتدارک روش های مناسب کاهش و رفع این احتلالات یادگیری نوشتن و... به همراه آموزش دقیق مربیان پیش دبستانی واصلاح برنامه های پیش دبستانی با اولویت رفع اختلالات یادگیری درحوزه های مختلف به خصوص در مناطق محروم شدیدا احساس می شود. به نظر می رسد شیوع این اختلالات در مناطق محروم ودو زبانه ی روستایی ایران بالاتر ازمیانگین جهانی(15-20درصد) بوده و بین 30 تا۳۵درصد باشد.

قسمت عمده ی مطلب فوق اقتباسی است از منبع زیر:

1-دادستان، پریرخ، اختلال های زبان و روش های تشخیص وبازپروری،تهران:1387، انتشارات سمت،صفحات 240الی 250   

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

اختلالات یاد گیری (خواندن)

 تعريفااختلالات یادگیری:

اشكال دريك يا بيش از يك فرآيند شناختي اساسي، اشكال در نوشتن وخواندن رياضيّات،گوش دادن و روابط اجتماعي وعاطفي و...ودر نبود مشكلات ناشي از مسايل حسي ورفتاري وعقب ماندگي ذهني ومحروميت محيطي وفرهنگي

   ويژگي هاي كودكان داراي اختلالات خواندن:

((۱-تمايل به خواندن ندارد.

2-در كلاس درس غالبا مشكل رفتاري دارد.

3-دامنه ي توجهش كوتاه است.

4-قادر نيست يك دايره ي لغات بينايي ايجاد كند.

5-در تمركز مشكل دارد.

6-معمولا در مدرسه افت تحصيلي دارد.

7-اغلب آن ها مسايل هيجاني دارد.

8-احساس نا اميدي،بي لياقتي و كم جراتي مي كند.

9-در خواندن شفاهي وكلامي ترديد دارد وگاهي دچار ترديد مي شود.

10-موقع خواندن به جاي حركت دادن چشمها ، سرش راحركت مي دهد.

11-كلمه به كلمه مي خواند.

12-به زحمت و با صداي كشيده ولحن يكنواخت مي خواند.

13-به نشانه گذاريها ومعاني لغت توجه ندارند.

14-در ذهن خود برخي از لغات را مي خوانند.

15-واژه هاراغير مرتبط با محتوي وبا عناصر آوايي حدس مي زند.

16-كلماتي راكه تازه خوانده اندجابه جا تكرار مي كند.

17-حافظه ي ديداري وشنيداري آن ها ضعيف است.

18-فاقد تميز وتشخيص كافي شنيداري است.

19-خانواده ي آن ها براي موفقيت در مدرسه به كودك فشار مي آورد ويا نگرش منفي به عملكرد مدرسه دارد.

20-در مدرسه ساز گاري شخصي ندارد.

21-رشد اجتماعي كافي ندارد. ))(احدي وكاكاوند1382، 20، 21)

 

نقص در مهارت هاي زباني ،واج شناختي و درك قاعده مانند اين  مواردكه اصوات و حروف چطور براي ساختن كلمات به كار مي روند، مشكل در رمز گشايي لغات ومهارت هاي پايه اي شناسايي لغات ودرك مطلب،حذف وافزودن ودگرگون ساختن كلمات،مشكل در تفكيك بين حروف از نظر شكل واندازه به خصوص در حروفي كه از نظرجهت يابي فضايي وطول خطوط تفاوت دارند،سرعت كم در خواندن باحداقل درك،ضعف در هجي كردن،خواندن از وسط وآخر كلمه هاي چاپي، پيش وپس خواندن حروف،نارسايي در به خاطر اوردن وعدم استمرار فرا خواني،اضطرا ب در مقابل تقاضا هاي نوشتاري ومشكلات در حوزهاي مختلف عاطفي و رفتاري واجتماعي و روان-حركتي و.....كه از حوصله ي اين وبلاگ خارج است.

 

 براي آموزش اين كودكان روش آموزشي مستقيم وتحليل رفتار وانواع روشهاس مدل سازي پيشآيندي ووابسته به خطا ومدل سازي بخشي،اصلاح رفتاري-شناختي ، باز آموزي اسنادي ،خود پرسشي خود اموزي با روش ويژه،خودبازبيني،حل مسئله،انواع فنون رفتار در ماني وافزايش كفايت اجتماعي وافزايش عزّت نفس و... راپيشنهاد مي كنند.

خوانندگان گرامي مي توانند به كتاب هاي روان شناسي ومشاوره وروش هاي تدريس جهت اطلاعات بيشتر مراجعه كنند.بنده به عنوان يك آموزگار تلفيق هريك از نظريا ت مفيدرابا روش هاي چند حسي در مورداين كو دكان پيشنهاد مي كنم ضمن اين كه براي كاهش مشكل اين قبيل كو دكان ويا رفع رضايت بخش آن، به هیچ عنوان وقت كلاسي كافي نبوده ونيازبه كار در كلاس هاي اضافي است. در كلاس هاي عادي حداقل  بين ۳ تا 20 درصد شاگردان  داراي اختلال يادگيري  در يك يا چند حوزه مي باشندكه در صد شيوع آن به نسبت جنسي ونوع اختلال متفاوت است.

 1-احدي، حسن،كاكاوند، عليرضا،اختلالات یادگیری ،تهران،ارسباران، 1382 

برای مطالعه ی بیشتر به کتاب های اختلالات یادگیری نوشته ی مریم سیف نراقی وعزت الله نادری وبا همین عنوان کتاب نوشته ی اصغر احمدی ومسعودبراتیان وکتاب های روان شناسی خواندن ناعمی وبا همین عنوان کتاب انتشارات پیام نور وایضا کتاب های آقای مصطفی تبریزی با موضوع مستقل و... مراجعه کنید.

 
 

دوشنبه بیست و هشتم شهریور 1390

نکات عمومی در شاداب سازی محیط آموزشی

1-  نقاشی کردن کلاس براساس محتوای دروس ومتناسب با روانشناسی رنگ ها وسن دانش آموزان.

2- نصب تصاویر حیوانات وگیاهان و... در کلاس های درس.

3- اختصاص اتاق بازی برای بچه ها.

4- استفاده از پازل ها ووسایل بازی و... در محیط آموزشی مدرسه.

5- نصب تخته سیاه در سالن وحیاط برای نوشتن آزاد بچه ها در زنگ تفریح و....

6- برگزاری نمایشگاه از آثاردانش آموزان وتشویق آثار برتر.

7- چسباندن کلیه ی فعالیت های دانش آموزان در گوشه ای مناسب ودرمحل دید دانش آموزان.

8- استفاده از گل و گیاه طبیعی ومصنوعی جهت تزیین کلاس درس وآموزشگاه.

9-  کاشتن درخت در محوطه ی مدرسه با مشارکت دانش آموزان وبه نام آن ها.

10- در صورت امکان موکت بندی کف کلاس ها وسالن مدرسه.

11- نقاشی در ودیوار مدرسه با تصاویر کتاب های درسی.

12- تزیین مدرسه وکلاس ها وتنوع بخشی به آن با زمان بندی مناسب وبا مشارکت دانش آموزان.

13- نوشتن جملات تربیتی وآموزشی مناسب در دیوار مدرسه به طور زیبا ورنگی.

14- برقراری رابطه ی دوستانه وصمیمانه  با شاگردان.

15- پخش موسیقی های کودکانه در زنگ های تفریح.